بررسی روند تغییرات بارش و دمای شمالغرب کشور در نیم قرن اخیر
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری مهندسی منابع آب، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران
2 دانشجوی دکتری مهندسی منابع آب، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران
3 دانشیار، پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران
doi
چکیده
دما و بارش، عناصر اساسی تشکیل دهنده اقلیم به شمار رفته و تغییرات آنها میتواند ساختار آبوهوایی منطقهای را دگرگون سازد، بنابراین بررسی روند دما و بارش در مقیاسهای مختلف زمانی و مکانی بخش بزرگی از تحقیقات اقلیمشناسی و مهندسی منابع آب را به خود اختصاص داده است. در این مطالعه روند متوسط دما و بارش شمالغرب کشور (10 ایستگاه سینوپتیک) در سه مقیاس زمانی ماهانه، فصلی و سالانه در دوره آماری 2010-1961 با حذف اثر کلیه ضرایب خودهمبستگی معنیدار توسط روش ناپارامتری من-کندال (MK) مورد آزمون قرار گرفت. به منظور تعیین نرخ تغییرات دما و بارش در نیم قرن گذشته، از روش تخمینگر شیب سن استفاده شد. نتایج نشان داد که دما در مقیاس ماهانه در اکثر ماهها دارای روند افزایشی است. در این بین ماههای اردیبهشت و مهر بیشترین تعداد ایستگاه، با روند افزایشی معنیدار دما را به خود اختصاص داده اند. سریهای ماهانه بارش نیز با روند کاهشی مواجه بودهاند. در مقیاس فصلی، فصلهای تابستان، زمستان و پاییز به ترتیب بیشترین افزایش دما را تجربه کرده و فصلهای بهار و زمستان نیز بیشترین نرخ کاهش بارندگی را نشان میدهند. همچنین نتایج نشان داد که در مقیاس سالانه 60 درصد ایستگاهها روند افزایشی معنیدار در دما را تجربه کرده و این امر با تاثیر مستقیم بر بارش منطقه همراه بوده و باعث به وجود آمدن روند کاهشی بارش، در 70 درصد از ایستگاهها شده است. به طور کلی در پنجاه سال گذشته در منطقه شمالغرب ایران دما به مقدار (°C)20/1+ و بارش (mm)9/88- تغییر داشته است.
