فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف: بررسی وضعیت تولیدات علمی دانشگاه‌‌ها و مؤسسه‌های آموزش عالی یکی از جنبه‌‌های ارزیابی عملکرد دانشگاه‌‌ها برای نظارت بر بهره‌‌وری و اطمینان از دستیابی به اهداف دانشگاه و حرکت در مسیر درست برای حل مسائل کشور است. مطالعات علم‌‌سنجی ابزاری گسترده برای ارزیابی انتشارات پژوهشی و سنجش بهره‌‌وری دانشگاه‌ها فراهم کرده است. از رایج‌ترین و کارآمدترین روش‌‌های سنجش علم، تحلیل منابع علمی، به ویژه مقالات نمایه‌‌شده اعضای هیأت ‌علمی و پژوهشگران در پایگاه‌‌های اطلاعاتی معتبر و پایگاه‌های استنادی جهان، روند توزیع و نرخ رشد آنها، شناسایی پژوهشگران فعال، تعیین شبکه همکاری علمی و خوشه‌‌های موضوعی است. با ترسیم نقشه‌‌های تولیدات علمی و شناسایی و تحلیل نقاط قوت و ضعف دانشگاه در حوزه تولیدات علمی، می‌‌توان راهکارهایی را با هدف ارتقاء کیفی و کمّی تولیدات علمی ارائه کرد و برنامه‌‌ریزی لازم برای ارتقای شاخص‌‌های رتبه‌‌بندی دانشگاه در سطح ملی و بین‌‌المللی اتخاذ گردد. بنابراین هدف پژوهش حاضر، سنجش وضعیت تولیدات علمی اعضای هیأت علمی دانشگاه گلستان با استفاده از داده‌‌های پایگاه استنادی اسکوپوس به روش علم‌سنجی است. روش: پژوهش حاضر، مطالعه‌‌ای توصیفی-مقطعی با رویکرد کاربردی است. جامعۀ آماری شامل کلیه بروندادهای علمی دانشگاه‌ گلستان، از اولین مدرک نمایه‌ شده در پایگاه اسکوپوس تا 29 جولای 2024 تعیین شد. تحلیل داده‌‌ها و ترسیم نقشه‌‌های علمی با استفاده از نرم‌‌افزار اکسل، بیب‌‌اکسل و ووس‌‌ویور انجام شد. یافته‌ها: 2165 تولید علمی دانشگاه گلستان از سال 2007 در پایگاه اسکوپوس نمایه شده است و براساس نتایج تحلیل داده‌‌ها، روند رشد تولیدات علمی در طول دوره مطالعه، روند سینوسی دارد. بالاترین تعداد تولیدات علمی در سال 2022، و بیشترین تعداد تولیدات علمی به صورت مقاله علمی- پژوهشی (1999 مدرک) منتشر شده است. حوزه‌های موضوعی شیمی، علم مواد، فیزیک و نجوم، بیشترین تعداد تولیدات علمی را دارند. قاسم بهلکه، علی‌‌اکبر دهنوخلجی و علی درخشان حصاری نویسندگانی با بیشترین سهم تولیدات علمی شناسایی شدند. بیشترین همکاری‌ بین‌المللی با کشورهای چک، انگلیس، و آمریکا بوده است. این دانشگاه با پژوهشگاه، دانشگاه تهران، و دانشگاه علوم پزشکی گلستان بیشترین همکاری‌های علمی ملی را داشته است. نتایج تحلیل شبکه هم‌‌رخدادی واژگان و خوشه‌های موضوعی تولیدات علمی دانشگاه گلستان، نشان‌دهنده تمرکز بر موضوعات تحقیقاتی داغ، متشکل از 6 خوشه است. این خوشه‌‌ها به ترتیب عبارتند از: «سنتز و تحلیل ساختاری مواد پیشرفته»، «نانومواد و شبیه‌سازی‌های محیطی»، «خوردگی الکتروشیمیایی و روش‌های محافظت از فلزات»، «مطالعات بالینی و تأثیرات دارویی بر انسان‌ها»، «جغرافیای زیستی و مورفولوژی در دوره‌های زمین‌شناسی»، و «مواد و نانومواد پیشرفته». نتیجه‌گیری: نتایج این پژوهش نقاط قوت و ضعف تولیدات علمی دانشگاه گلستان را برجسته می‌‌نماید که با تحلیل آن‌‌ها، و ارائه راهکارهایی برای تقویت نقاط قوت و کاهش و رفع نقاط ضعف می‌‌توان برای بهبود جایگاه دانشگاه گلستان و افزایش رتبه آن در نظام‌‌های رتبه‌‌بندی برنامه‌‌ریزی لازم صورت گیرد. انجام پژوهش‌‌های مشابه در سایر پایگاه‌‌های استنادی و تکرار چنین پژوهش‌‌هایی به صورت دوره چندساله می‌تواند برای بهبود برنامه‌‌ریزی‌‌ها و خط‌‌مشی‌گذاری صحیح علمی در راستای توسعه پایدار دانشگاه گلستان در سطح ملی و بین‌‌المللی مؤثر باشد.