بهینه سازی بهرهوری آب و کارایی انرژی در انتخاب الگوی کشت
نویسندگان
1 استاد گروه علوم و مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران
2 استاد گروه اقتصاد کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران.
3 دانشجوی دکتری آبیاری و زهکشی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران
4 دانشیار گروه علوم و مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران
5 استاد گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی،دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران
doi
چکیده
در قرن حاضر تولید پایدار محصولات زراعی از اصلیترین چالشهای فرا روی بشر است. مقدار مصرف آب، انرژی و درآمد خالص به عنوان اجزا مهم پایداری نظامهای کشاورزی از الویت ویژه و اهمیت خاصی برخوردار است. این مقاله با استفاده از مدلهای برنامهریزی خطی و چند هدفه با هدف حداکثرسازی سه شاخص سود ناخالص، بهرهوری آب و کارایی انرژی به تعیین الگوی کشت مزارع کوچک مقیاس در محدوده مشهد- چناران پرداخته است. دادههای مورد نیاز از طریق تکمیل 79 پرسشنامه به روش نمونهگیری تصادفی طبقهبندی شده در قطعات زراعی کمتر از 5 هکتار در سال زراعی 93-92 جمعآوری شد. نتایج نشان داد که تعیین الگوی کشت با استفاده از برنامهریزی خطی با هدف بهرهوری آب باعث کاهش 27 درصدی تقاضای آب کشاورزی در محدوده مطالعاتی شد. در الگوی کشت حاصله درآمد خالص کشاورزان 88/2 برابر خواهد شد و بهرهوری انرژی نیز 28 درصد بهبود یافت. الگوی کشت مبتنی بر همزمانی سه هدف مذکور به روشهای مقید و وزنی نسبت به نتایج مدلهای برنامهریزی خطی تنوع محصول بیشتری ولی موجب تشدید بحران کسری مخزن آبخوان محدوده طرح گردید. با توجه به شرایط محدودیت منابع آبی در منطقه و سیاستگذاریهای کشور در بخش کشاورزی به ترتیب الگوهای کشت با اهداف بهرهوری حداکثری آب و روش وزنی اهداف سهگانه پیشنهاد میگردد.
