ارزیابی مزرعهای مدل SALTMED در شبیهسازی توزیع و دینامیک آب و نمک خاک تحت سامانه آبیاری قطرهای زیرسطحی باغ پسته
نویسندگان
1 دانشیار پژوهشی موسسه تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران
2 استادیار گروه علوم و مهندسی آب، دانشگاه ولیعصر (عج)، رفسنجان، ایران
3 دانشیار گروه آبیاری و زهکشی دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران
doi
چکیده
در دهههای اخیر، پیشبینی تغییرات رطوبت خاک و شوری آن به منظور مدیریت آبیاری در اراضی تحت کشت و در مناطق با محدودیتهای روزافزون در دستیابی به منابع آب، امری ضروری میباشد. مدل SALTMED 2013 یکی از محدود مدلهای گیاهی دردسترس است که با درنظر گرفتن سامانههای مختلف آبیاری، انواع خاک و لایهبندی آن و انواع گیاهان رویکرد جامعی نسبت به مدیریت آب، خاک و محصول در مزرعه دارد. مبنای فیزیکی این مدل بر اساس معادلات انتقال آب و املاح، تبخیر-تعرق و جذب آب است. در این تحقیق از مدل SALTMED 2013 برای واسنجی و اعتباریابی دینامیک و نیمرخهای رطوبتی و شوری در خاک سیلت لومی باغ پسته واقع در اقلیم خشک و بیابانی استان کرمان (شهرستان سیرجان) استفاده شد. درختان پسته با سامانه آبیاری قطرهای زیرسطحی (SDI) آبیاری شدند و شوری آب آبیاری 5/2 دسیسیمنز بر متر بود. آبیاری هر سه روز یکبار و بر اساس اندازهگیریهای رطوبت خاک با استفاده از TDR انجام شد. شبیهسازی تغییرات رطوبت و شوری نیمرخ خاک در فواصل 10، 40، 60 و 90 سانتیمتری از قطرهچکان و فواصل 20، 40، 60، 80 و 100 سانتیمتری از سطح خاک انجام شد. طبق نتایج مدل قادر به پیشبینی روند مشاهدهای رطوبت در فواصل نزدیک به قطرهچکان بود اما در فواصل دورتر، اندکی بیشبرآورد صورت گرفت. نتایج واسنجی و اعتبارسنجی مدل برای بخش املاح، بیانگر کارآیی مطلوب آن در پیشبینی توزیع دینامیکی و مکانی شوری در سیستم SDI است. بنابراین میتوان از مدل SALTMED به عنوان ابزاری مفید برای مدیریت آب، خاک و گیاه استفاده کرد.