بررسی وضعیت تولیدات علمی حو‌زه‌ مطالعات قرآن و حدیث در موضوعات جنسیت، زنان و خانواده با استفاده از ترسیم هم‌نویسندگی: یک مطالعه‌ علم‌سنجی

نویسندگان

1 دانشیار، گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشگاه قم، قم، ایران

2 دانشجوی دکتری، گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران

doi
10.22091/apss.2024.10967.1005
چکیده

هدف: هدف پژوهش حاضر بررسی روند رشد بروندادهای علمی، نشریات هسته، دانشگاه‌ها و مؤسسات پژوهشی فعال در حوزه مطالعات قرآن و حدیث و مباحث جنسیت، زنان و خانواده، و درنهایت تعیین جایگاه پژوهشگران در تولید بروندادهای علمی این حوزه است. روش‌: پژوهش از نظر نوع، کاربردی بوده و روش آن علم‌سنجی است. جامعه‌ پژوهش شامل حدود 2455 برونداد علمی بوده که از پایگاه اطلاعاتی پژوهشکده زن و خانواده جمع‌آوری شد. داده‌ها به صورت فایل متنی به نرم‌افزار اکسل منتقل و کنترل شده و یکدست‌سازی کلیدواژه‌ها صورت گرفت. با استفاده از نرم‌افزار یوسی‌نت ارتباط بین نویسندگان و نقشه‌‌ها مشخص شد. با نرم‌افزار نت‌دراو و ووس‌ویور، خوشه‌ها و نقشه‌ کلی هم‌رخدادی نویسندگان ترسیم گردید. یافته‌ها: نرخ رشد مطالعات این حوزه 38/11 درصد است که نشان می‌دهد پژوهشگران حوزه‌های مطالعاتی قرآن و حدیث، جنسیت، زنان و خانواده، بیشتر به پژوهش بین‌رشته‌ای اقبال نشان داده‌اند. مجلات پیام زن، مطالعات راهبردی زنان، بانوان شیعه، فقه و حقوق خانواده، پژوهش‌نامه اسلامی زنان و خانواده و زن و فرهنگ به ترتیب بالاترین فراوانی را به خود اختصاص داده‌اند. نویسندگان اصلی برحسب قاعده برادفورد260 نویسنده هستند که هر نویسنده دارای حداقل3 و حداکثر 29 مقاله است. خوشه نویسندگان حوزه‌ مورد مطالعه به 9 خوشه فرعی تقسیم شده است. نتیجه‌گیری: بررسی تولیدات علمی ضمن اینکه معرف وضعیت تولیدات علمی و جایگاه هریک از افراد و دانشگاه‌ها و مؤسسات پژوهشی از لحاظ تولید علمی است، منجربه شناخت پژوهشگران برتر و مجلات هسته شده و روند همکاری‌ها و ارتباطات علمی میان پژوهشگران حوزه‌ مورد بررسی را تسهیل نموده و ابزار مناسبی برای سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی علمی و تعیین اولویت‌های پژوهشی فراهم می‌آورد.