فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

سنگ­های خروجی مافیک جنوب گنبد، شمال­غرب ارومیه، به سن پلئیستوسن بر روی رسوبات دشت سیلابی قدیمی در پهنه سنندج-سیرجان رخنمون دارند. این سنگ­ها به صورت منشوری و اسکوری گسترش یافته­اند. مطالعات پتروگرافی و ژئوشیمی نشان داد که سنگ­های این منطقه، لامپروفیر کامپتونیتی با مشخصاتی شبیه به آلکالی بازالت و تراکی­بازالت بوده، ماهیت آلکالن دارند و به صورت یک روانه گدازه­ای در بین روانه­های بازالتی- تراکی­بازالتی رخنمون دارند. عمده کانی­های تشکیل دهنده این سنگ­ها، کلینوپیروکسن همراه با کانی­های فرعی آمفیبول می­باشند. همه نمونه­های سنگی دارای بافت پورفیری، گلومروپورفیری و آمیگدالوئیدال هستند. سنگ­های آتشفشانی منطقه گنبد در عناصر Ba، Th، U و LREE غنی­شدگی و در عناصر Ta، Nb، Hf و Rb فقیرشدگی نشان می­دهند که با جایگاه زمین­ساختی حاشیه قاره­ای سازگار است. پس از پایان فرورانش نئوتتیس به زیر ایران مرکزی، شکست در بقایای پوسته اقیانوسی در زیر پهنه برخوردی صفحه­های عربی و اوراسیا تحت شرایط درون صفحه­ای اتفاق افتاد. فشار ناشی از همگرایی مایل صفحه­های عربی و اوراسیا و گسترش عملکرد گسل­های امتداد لغز راستگرد که با شکست بقایای پوسته اقیانوسی توسعه یافته­اند، باعث افزایش دما، کاهش فشار و در نتیجه ذوب در گوشته بالایی شد. مذاب­های گوشته­ای مافیک که از راه این سامانه گسل­ها بالا آمدند، پیش از فوران با مواد پهنه فرورانشی قاره­ای آلوده شدند.