ترسیم شبکه موضوعی پایاننامههای روانشناسی دانشگاههای ایران
نویسندگان
1 دانشیار، گروه علم اطلاعات و دانششناسی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران
doi
10.22091/apss.2024.10941.1003چکیده
هدف: هدف پژوهش حاضر ترسیم شبکه موضوعی پایاننامههای دکتری روانشناسی عمومی، بالینی و تربیتی دانشگاههای ایران براساس شاخص شبکهای مرکزیت درجه، بینابینی، نزدیکی است. روش: روش پژوهش از نوع کاربردی به روش علمسنجی است. جامعه آماری پژوهش شامل 389 رساله با 2588 کلیدواژه بوده که بعد از یکدستی در مجموع 484 توصیفگر تحلیل شده است. نمونهگیری تمامشمار بوده و ابزار گردآوری دادهها سیاهه وارسی واژههای کلیدی بوده که با استفاده از اصطلاحنامههای تخصصی تنظیم و پس از آن ماتریس شبکههای موضوعی به صورت دستی تهیه و در مرحله بعد با نرمافزار وی.اُ.اِس.ویوور و نت دراو شبکه موضوعی پایاننامهها ترسیم، سپس برای تحلیل شاخصهای خرد (مرکزیت درجه، بینابینی و نزدیکی) از نرمافزار یوسیآنت و تحلیل شاخصهای کلان (تعداد خوشهها و چگالی شبکه موضوعی) از نرمافزار وی.اُ.اس.ویوور استفاده شده است. یافتهها: شبکه موضوعی رسالههای دکتری روانشناسی عمومی، بالینی و تربیتی برمبنای ماتریس 484×484، مقوله موضوعی «اثربخشی/مداخله» با مرکزیت درجه 928 و با مرکزیت بینیت 15.848 و با مرکزیت نزدیکی 69، بیشترین پیوند و همرخدادی را با سایر حوزههای موضوعی داشته است. مقوله موضوعی «تعارض» با مرکزیت درجه 137 و «حافظه» با مرکزیت بینیت 1.101 و «موفقیت تحصیلی» با مرکزیت نزدیکی، کمترین پیوند و همرخدادی را با سایر حوزههای موضوعی داشته است. نتیجهگیری: قویترین ارتباطات واژگانی میان توصیفگرهای «اثربخشی/مداخله» و «آموزش» با 59 پیوند، «جنسیت» و «مدرسه» با 39 پیوند، «اثربخشی/مداخله» و «مدرسه» با 36 پیوند، «آموزش» و «مدرسه» با 31 پیوند، و «اثربخشی/مداخله» و «جنسیت» با 30 پیوند اتفاق افتاده است. به طور کلی میتوان گفت که علاوه بر پژوهشهای مرتبط با اثربخشی/ مداخله، ضروری است به پژوهشهایی با تبیین رابطهها و طراحی الگوهای مبتنی بر مقولههای بدست آمده و سپس ارزیابی آن پرداخته شود. مقوله تفاوت جنسیتی از رایجترین یافتههای شناختی است که ابعاد رشد انسانها را بررسی میکند. بنابراین، توجه به فرایند تعلیم و تربیت در پژوهشها حایز اهمیت است که در خانواده و مدرسه شکل میگیرد.