بررسی سیستمی مکانیزم‌های فعال بر سرانه‌ی آب شهری و منابع آب تخصیص‌یافته‌ی آن با اولویت توسعه‌ی پایدار (مطالعه موردی: شهر بیرجند)

نویسندگان

1 دانشیار، گروه مهندسی عمران، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران

2 استادیار گروه مهندسی آب، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران

3 دانش‌آموخته کارشناسی ارشد مهندسی منابع آب، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران

4 دانش‌آموخته کارشناسی ارشد مهندسی منابع آب، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران

doi
چکیده

با توجه به گسترش روزافزون جمعیت و تقاضای آب و خشک­سالی‌های پی‌در‌پی و کمبود بارش، بحران آب به ویژه در مناطق خشک ایران به یک معضل اساسی تبدیل شده‌ است. یکی از راهکارهای مهم برای مقابله با این بحران در بخش شهری، مدیریت تقاضا و مصرف آب است که این امر مستلزم شناخت مکانیزم­های مؤثر بر مصرف و تقاضای آب در بخش مصرفی در راستای تحقق اهداف مدیران و برنامه­ریزان در زمینه­ی مدیریت جامع و یکپارچه­ی منابع آب می­باشد. این مطالعه با هدف بررسی سیستمی الگوهای ساختاری حاکم بر سرانه­ی آب شهری و منابع آب شهر بیرجند واقع در استان خراسان جنوبی و با استفاده از نرم‌افزار Vensim، جهت دستیابی به توسعه­ی پایدار در زمینه­ی آب شهری طی سال­های 1392-1387 انجام گرفته است. نتایج نشان داد که با ادامه­ی الگوی مصرفی موجود در منطقه میزان سرانه‌ی آب مصرفی شهروندان رو به افزایش بوده و موجب افت سطح آب زیرزمینی دشت بیرجند می‌گردد. همچنین می­توان دریافت که بکارگیری سیاست‌های دولتی در بخش آب و نیز صرفه‌جویی در مصرف توسط شهروندان به صورت هم‌زمان، به طور میانگین با کاهش 03/30 درصد در سرانه­ی آب شهری نسبت به الگوی مصرفی موجود، به عنوان روشی موثر در تغییر الگوی مصرف و به ­تبع آن کنترل مصرف آب شهری، می‌تواند به طور قابل ملاحظه‌ای روند افزایشی افت سطح آب زیرزمینی منطقه را به طور میانگین به میزان 47/28 درصد تقلیل نماید.