شبیهسازی عملکرد گندم در شرایط دیم کامل و آبیاری تکمیلی و ارائه سناریوهای برتر مدیریتی در بالادست حوضه آبریز کرخه
نویسندگان
1 استاد گروه مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران
2 استاد گروه مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران
3 دانشجوی دکتری گروه مهندسی آب دانشکده کشاورزی دانشگاه فردوسی مشهد و عضو هیئت علمی مؤسسه تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران.
4 استاد گروه مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران
5 دانشیار پژوهشی مؤسسه تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی، سازمان تحقیقات آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران
6 استادیار پژوهش، مؤسسه تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران.
doi
چکیده
این تحقیق با هدف واسنجی و صحتسنجی مدل گیاهی AquaCropبرای گندم (رقم آذر 2) در شرایط دیم و آبیاری تکمیلی و همچنین ارائه سناریوهای برتر مدیریتی بهمنظور ارتقاء عملکرد و بهرهوری آب گندم دیم در منطقه هنام شهرستان الشتر انجام گردید. مدل با استفاده از دادههای مربوط به آزمایشات مزرعهای در سال زراعی 85-1384 و به طریق کدنویسی در نرم افزار Matlab و تغییر بعضی از پارامترهای گیاهی متغیر که در مزرعه اندازهگیری نشده بودند، واسنجی گردید. با به کارگیری اطلاعات اندازهگیری شده در 2 مزرعه تحقیقاتی در شرایط مدیریتی متفاوت (دیم و تکآبیاری بهاره و پاییزه) در سال زراعی 86-1385 مدل صحتسنجی گردید. نتایج نشان داد که مدل با دقت بالایی قابلیت مدلسازی عملکرد دانه و بیوماس محصول را در شرایط دیم و تکآبیاری دارا میباشد. بهطوری که در مرحله صحتسنجی برای عملکرد دانه و میزان بیوماس، شاخص RMSE به ترتیب برابر 16/0 و 32/0 تن در هکتار، شاخص NRMSE به ترتیب 5 و 4 درصد بدست آمد. و برای هر دو پارامتر فوق، مقدار ضریب تعیین برابر 86/0، شاخصهای سازگاری (d) و نش- ساتکلیف (NSE) نزدیک به 1 حاصل گردید. پایش زراعی مزارع کشاورزان منطقه و همچنین نتایج شبیهسازی مدل AquaCrop نشان داد که بر اساس شرایط اقلیمی سال زراعی 93-1392 تاریخ کاشت مناسب گندم دیم در منطقه هنام بین 6 تا 10 آبان ماه است. نتایج شبیهسازی مدل بیانگر آن است که با تغییر تاریخ کاشت از اول به دهم آبان ﻋﻤﻠﻜﺮد دانه، بیوماس و ﺷﺎﺧﺺ بهرهوری آب مصرفی شبیهسازی شده گندم به طور میانگین به میزان 7، 6 و 11 درصد افزایش پیدا کردهاند. همچنین براساس سناریوهای خروجی مدل AquaCrop در منطقه هنام، مناسبترین عمق و زمان تک آبیاری بهاره به ترتیب 50 میلیمتر و میانه دوره گلدهی است.
