پیشبینی جریان روزانه رودخانه با استفاده از مدلهای داده محور
نویسندگان
1 دانش آموخته کارشناسی ارشد مهندسی منابع آب، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران
2 استادیار گروه مهندسی آب، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران.
3 استادیار گروه مهندسی آب، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران
4 استادیار گروه مهندسی آب، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران
doi
چکیده
پیشبینی صحیح جریان روزانه رودخانه یک ابزار مناسب برای برنامهریزی و مدیریت منابع آب سطحی میباشد. به کارگیری مدلهایی مانند مدل درختی M5 و برنامهریزی بیان ژن (GEP) که معادلات صریحی را برای پیشبینی ارایه میکنند موجب افزایش کارایی مدلهای پیشبینی میشود. در این مطالعه جهت پیشبینی دبی جریان روزانه رودخانه، حوضه آبریزگالیکش از مناطق سیلخیز استان گلستان به عنوان منطقه مطالعاتی استفاده شد. دادههای بارش و دبی جریان روزانه ایستگاههای هواشناسی و هیدرومتری گالیکش در یک دوره آماری 26 ساله (1388-1363)، استفاده و متغیرهای مستقلی از بارش و دبی جریان روزانه یک تا پنج گام زمانی قبل تشکیل شد و بر اساس آنها پیشبینی دبی جریان روزانه با سه مدل درختی M5 و برنامهریزی بیان ژن و مدل شبکه عصبی مصنوعی پرسپترون انجام شد. نتایج نشان داد که هر سه مدل دارای کارایی مناسب میباشند و همچنین میزان جریان را بیشتر از مقادیر مشاهداتی برآورد میکنند. مقایسه نتایج مدلهای مختلف نشاندهنده برتری نسبی مدل درختی M5 نسبت به مدلهای دیگر میباشد. در حالت کلی میتوان گفت که هر سه روش مذکور ضمن رقابت با یکدیگر نتایج نسبتاً دقیقی را جهت پیشبینی جریان روزانه در منطقه مورد نظر ارایه میکنند ولی به دلیل ارایه روابط خطی ساده و قابل فهم توسط مدل درختی M5، این روش میتواند به عنوان روشی کاربردی و جایگزین برای پیشبینی جریان روزانه مورد توجه قرار گیرد.