تحلیل اثرات تقویم کشت بر نیاز آبی گندم در استان سیستان و بلوچستان در شرایط تغییر اقلیم

نویسندگان

1 استادیار گروه مهندسی آب، دانشگاه زابل، زابل، ایران

2 دانش‌آموخته‌ی کارشناسی ارشد گروه مهندسی آب، دانشگاه زابل، زابل، ایران

3 دانشیار گروه مهندسی آب دانشگاه زابل، زابل، ایران.

doi
چکیده

افزایش گرمایش جهانی یکی از مهم­ترین مخاطرات طبیعی در جهان امروز است که با تاثیر بر فیزیولوژی گیاه، توازن آب خاک و تامین نیاز آبی از آبِ سبز و آبی می­تواند عملکرد گیاه را متأثر سازد. تحت چنین شرایطی، دست­یابی به امنیت آب و غذا نیازمند استفاده­ی بهینه از منابع آب موجود و حفظ عملکرد گیاه در دوره­های آتی می­باشد. از آن­جایی که گندم و فرآورده­های آن مهم­ترین سهم را در رژیم غذایی مردم جهان دارد، در این پژوهش تاثیر تغییر اقلیم بر تقویم کشت گندم و نیاز آبی آن در استان سیستان و بلوچستان مورد بررسی قرار گرفت. هم­چنین تاثیر مدیریت در تاریخ کاشت بر کاهش اثرات منفی این پدیده­ی جهانی بررسی شد. پس از واسنجی و صحت­سنجی مدل LARS-WG، مولفه­های اقلیمی شش ایستگاه هواشناسی زابل، زاهدان، ایرانشهر، سراوان، خاش و چابهار تحت سه سناریوی A1B، A2 و B1 در مدل HADCM3 تا سال 2100 ریزمقیاس شدند. با تعیین بازه‌های مناسب برای کاشت وطول دوره­های رشد اولیه، سریع، میانی و انتهایی با استفاده دماهای کاردینال و ضریب درجه-روز رشد، نیاز آبی گیاه بدست آمد. تغییر اقلیم به دلیل افزایش معنی­دار دما، طول دوره­ی رشد در مراحل مختلف را بین یک تا 20 روز کاهش می­دهد که این مساله باعث کاهش نیاز آبی گندم بین 03/0-7/42 درصد خواهد شد. اگرچه به تعویق انداختن زمان کاشت در شرایطِ تغییراقلیم، طول فصل کشت را بین 12 تا 25 روز کاهش می­دهد، اما نیاز آبی را بین 27/1 تا 778 مترمکعب در هکتار افزایش خواهد داد. براساس نتایج، مدیریت تقویم کشت گندم راه­کاری موثر برای دستیابی به کشاورزی پایدار در اقلیم آینده­ استان سیستان و بلوچستان می­باشد.