ظرفیت‌سنجی توسعۀ میان‌افزا در بافت‌های فرسودۀ شهری (نمونه: محلۀ صومعه‌بیجار شهر رشت )

نویسندگان

1 دانشیار گروه جغرافیا، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران

2 کارشناسی ارشد جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه گیلان، رشت، ایران

3 استادیار گروه جغرافیا، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران

doi
10.22067/jgrd.2024.51189.0
چکیده

توسعۀ بی‌ضابطۀ شهرها و مشکلات ناشی از آن، سبب شده تا رویکردهای متنوعی برای توسعۀ درونی شهرها پیشنهاد شود؛ ازجملۀ این رویکردها می‌توان به توسعۀ میان‌افزای شهری اشاره کرد. بافت‌های فرسودۀ شهری بنابر ماهیت خود می‌توانند بستری مناسب برای این نوع توسعه باشند تا در کنار کاهش فضاهای مسئله‌دار شهری، از گسترش بی‌رویۀ شهری جلوگیری شده و توسعۀ درونی در شهرها محقق شود؛ اما پیش از هر گونه اقدامی باید ظرفیت این بافت‌ها برای این نوع توسعه سنجیده شود. براین‌اساس، هدف این پژوهش بررسی ظرفیت محلۀ صومعه‌بیجار شهر رشت، که ازجمله محله‌های واقع در بافت فرسودۀ شهر رشت به شمار می‌رود، در راستای توسعۀ میان‌افزا است. برای دستیابی به اهداف پژوهش، از روش توصیفی-تحلیلی استفاده شده است. داده‌هاى مورد نیاز با استفاده از مطالعات اسنادی و بازدید میدانى (برداشت کاربری‌ها) گردآورى شده و حجم نمونه با استفاده از فرمول کوکران برابر با 347 خانوار تعیین شد. درنهایت، داده‌های به‌دست‌آمده با استفاده از آزمون ناپارامتریک علامت، مدل AHP و تحلیل خاکستری تحلیل شده‌اند. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که محدودۀ مورد مطالعه، به‌جز در بخش اقتصادی، در سایر بخش‌ها، ازجمله: اجتماعی، زیست‌محیطی و کالبدی آمادگی لازم را برای اجرای توسعۀ درونی شهری با رویکرد توسعۀ میان‌افزا دارد؛ البته قابل ذکر است که این میزان در همۀ بلوک‌های محلۀ مورد مطالعه یکسان نبوده و تفاوت‌هایی در بین آنها قابل مشاهده است. همچنین، محلۀ صومعه‌بیجار برخلاف آنچه تصور می‌شود، آمادگی نسبتاً خوبی برای توسعه از نوع میان‌افزا دارد. هر چند که به نظر می‌رسد یکی از مهم‌ترین موضوع‌هایی که در این زمینه نیازمند توجه جدی است، اعتمادسازی مسئولان برای ساکنین محله برای اجرای بهینۀ طرح‌هایی مانند طرح‌های توسعۀ شهری است.