مدلسازی فیزیکی سامانه جمع آوری جریان زیرسطحی از بستر رودخانه
نویسندگان
1 دانش آموخته کارشناسی ارشد سازه های آبی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران
2 دانشیار گروه علوم و مهندسی آب، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران.
3 استادیار گروه علوم و مهندسی آب، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران
doi
چکیده
رودخانهها در مناطق خشک و نیمهخشک عمدتاً از نوع فصلی یا خشکهرود میباشد که جریان با تداوم کوتاه مدتی در آنها وجود دارد و یا اینکه اصلاً جریانی وجود ندارد. یکی از مناسبترین روشها برای انحراف جریان در چنین رودخانههایی بهکارگیری سیستم آبگیر زیرسطحی با شبکه زهکشی در بستر رودخانه است. مدلی آزمایشگاهی برای بررسی اثر خصوصیات هیدرولیکی جریان و هندسی آبگیر بر میزان دبی انحرافی طراحی گردید، که در آن امکان اندازهگیری جریان ورودی و جریان انحرافی در نظر گرفته شد. در این تحقیق تأثیر توأم عواملی همچون شیب کف آبگیر و اندازه قطر زهکشها در دو حالت تراز ثابت سطح آب و عدم کنترل جریان پایین دست (دبی ورودی) بر میزان جریان انحرافی مورد بررسی قرار گرفت. نتایج نشان داد شیب محیط متخلخل تأثیر محسوسی بر جریان انحرافی در حالت ثابت بودن تراز سطح آب ندارد. اما در حالت دبی ورودی افزایش شیب سبب افزایش ناچیزی در دبی انحراف میگردد. ضمناً افزایش20 درصد در قطر زهکشها، در حالت دبی ورودی 9 درصد و در حالت تراز ثابت سطح آب 20 درصد دبی زهکشها را بهبود میبخشد. با کمک نرم افزار آماری spss معادلات رگرسیونی جهت تخمین میزان جریان انحرافی بر پایه میزان جریان ورودی و بار آبی روی لولهها و هدایت هیدرولیکی محیط متخلخل ارائه گردید.