کارآیی مصرف آب گندم تحت شرایط شوری و کمآبی1
نویسندگان
1 عضو هیئت علمی (استادیار پژوهش) بخش تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی، مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان گلستان
2 استادیار گروه مهندسی آبیاری و آبادانی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس
3 دانشیار گروه مهندسی خاکشناسی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس
4 عضو هیئت علمی(استادیار پژوهش) مرکز ملی تحقیقات شوری ایران، یزد
doi
چکیده
در مناطق خشک و نیمه خشک، کمبود آب و کاهش کیفی منابع آب و خاک از عوامل اصلی کاهش تولید محسوب میشوند. در چنین شرایطی، کاربرد روش کمآبیاری و استفاده از آبهای نامتعارف در کشاورزی دو راهبرد مدیریتی مهم جهت تعدیل شرایط تنش آبی پنداشته میشود. در این راستا، پژوهش حاضر به منظور بررسی کارآیی مصرف آب و عملکرد گندم تحت شرایط شوری و کمآبی به مدت دو سال زراعی (81-80 و 82-81) در شمال شهرستان گرگان (آق قلا) به اجرا در آمد. چهار سطح مقدار آب شامل 50 (W1) ، 75(W2)، 100(W3)و 125 (W4) درصد نیاز گیاه به عنوان عامل اصلی و چهار سطح شوری شامل 5/1(S1) ، 5/8 (S2)، 5/11(S3) ، و 2/14 (S4) دسیزیمنس بر متر به عنوان عامل فرعی با سه تکرار در یک آزمایش کرتهای خرد شده به صورت طرح بلوکهای کاملاً تصادفی بررسی شد. نتایج نشان داد که با استفاده از روشهای کم آبیاری و همچنین کاربرد آبهای شور زهکشها برای آبیاری گندم حجم قابل توجهی آب غیر شور ذخیره میشود به طوریکه کارآیی مصرف آب و عملکرد کاهش معنیداری نداشتند. توزیع شوری در نیمرخ خاک نشان داد، کاربرد آب شور موجب افزایش شوری خاک در زمان برداشت گندم میشود. در تیمار S4 و در عمق40 سانتیمتری شوری خاک از 4 دسیزیمنس بر متر در زمان کاشت به 5/7 دسیزیمنس بر متر در زمان برداشت افزایش یافت. ولی بارانهای پاییزه موجب تعدیل این روند در اوایل رشد گندم شده به طوری که در شروع فصل بعدی در تیمار فوق شوری خاک به 8/5 دسیزیمنس بر متر کاهش یافت.