ارزیابی مدلهای تک متغیره و چندمتغیره سریهای زمانی در پیشبینی تراز سطح آب دریاچه ارومیه
نویسندگان
1 استادیار گروه مهندسی آب دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران
2 دانشجوی دکتری منابع آب دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران
doi
چکیده
بیش از سه دهه است که هیدرولوژیستها، استفاده از مدلهای چندمتغیره را جهت توصیف و مدلسازی دادههای پیچیده هیدرولوژی توصیه میکنند. درحالیکه به تازگی اهمیت مدلهای چندمتغیره در مهندسی آب مطرح شده است. در واقع در مدلهای چندمتغیره با دخالت دادن عوامل مؤثر دیگر، میتوان نتایج توصیف، مدلسازی و پیشبینی پارامترهای مختلف را بهبود بخشید. در این مطالعه، مدلهای تک متغیره آرما و چندمتغیره همزمان آرما (کارما) جهت مدلسازی تراز سطح آب دریاچه ارومیه مورد ارزیابی قرار گرفتند. جهت استفاده از مدلهای آرما، از سری زمانی تراز سطح آب دریاچه ارومیه در مقیاس سالانه در طی دوره آماری (1390-1361) و جهت مدلسازی با استفاده از مدلهای کارما، از سری زمانی دبی رودخانههای شهرچای، نازلوچای و باراندوزچای و تراز سطح آب دریاچه ارومیه در دوره آماری ذکر شده استفاده شد. نتایج بررسی و صحتسنجی مدلها نشان داد که با دخالت دادن دبی رودخانههای ذکر شده، دقت مدلسازی و صحتسنجی مدلها افزایش پیدا خواهد کرد. همچنین نتایج نشان داد که به ازای ضریب تبیین 75/0 بین دادههای صحتسنجی مدلها و معیار جذر میانگین مربعات خطا (62/0)، مدل کارما نتایج بهتری از مدل آرما ارایهمینماید. بهطوریکه استفاده از مدل چندمتغیره در مدلسازی و پیشبینی تراز سطح آب دریاچه، دقت مدلسازی دادههای مورد استفاده را در دوره آماری 1390-1361 و در مقیاس سالانه در دو مرحله آموزش و صحتسنجی حدود 20 درصد افزایش داد.