ارزیابی اثرات زیست‌محیطی بلندمرتبه‌سازی با رویکرد آینده‌پژوهی (نمونۀ موردی: شهر اهواز)

نویسندگان

1 دانشجوی دکترا، گروه جغرافیا، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.

2 استادیار، گروه جغرافیا، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.

3 دانشیار، گروه جغرافیا، دانشگاه پیام نور،تهران، ایران.

4 دانشیار، گروه جغرافیا، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

doi
10.22067/jgrd.2023.82759.1289
چکیده

بلند‌مرتبه‌سازی ازجمله رویکردهای مهم شهرهای بزرگ جهان است که در اثر رشد روزافزون جمعیت، کمبود و گرانی زمین و مشکلات توسعۀ افقی شهرها رواج یافته است. یکی از مهم­ترین ابعادی که بر روند بلندمرتبه ­سازی تأثیرگذار است، بعد زیست­محیطی است؛ بنابراین هدف پژوهش حاضر، ارزیابی اثرات زیست‌محیطی بلندمرتبه‌سازی در شهر اهواز با رویکرد آینده‌پژوهی بود که به لحاظ هدف کاربردی و از لحاظ ماهیت و روش تحلیلی­-­اکتشافی است. برای گردآوری داده­ها از پرسش‌نامه و تکنیک دلفی و مطالعات اسنادی­-کتابخانه­ای بهره­ گیری شد. یافته­های پژوهش نشان داد که از میان 33 عامل اصلی تأثیرگذار بر پایداری زیست­ محیطی بلندمرتبه ­سازی شهر اهواز، 18 متغیر به­عنوان عوامل کلیدی و تأثیرگذار شناخته شدند که این متغیرها بیشترین تأثیرگذاری و کمترین تأثیرپذیری را بر آینده زیست­محیطی بلندمرتبه­سازی شهر اهواز دارند و شامل عوامل جمعیت، توجه به ارزش­های اقتصادی بازیافت، دسترسی به نور خورشید، دوچرخه، استقرارنیافتن پارک­ها و فضاهای باز شهری، دما، رطوبت، باد، لامسه، انطباق قوانین زیست‌محیطی با چشم‌انداز، عناصر اکولوژیک، شرایط زمین و خاک، عبور پیاده، توپوگرافی و زمین‌شناسی، تدوین طرح­های دیپلماسی زیست‌محیطی، بویایی، حمل‌ونقل عمومی، فرهنگی-اجتماعی می­ شود. نتایج پژوهش بیانگر آن است که با توجه به تأثیرگذاری زیاد نقش عوامل میکرواقلیم و اجتماعی-فرهنگی درخصوص پایداری زیست‌محیطی بر روند بلندمرتبه ­سازی، مسئولان شهر اهواز می­توانند جهات موفقیت یا شکست شاخص­های پایدار زیست­ محیطی بلندمرتبه­سازی شهر اهواز را مشخص کنند. برای بهبود وضع موجود راهکارهایی ارائه ‌شده است که نیازمند توجه جدی مدیران و برنامه­ریزان شهری است.