مدلسازی مکانی و مکانیابی بیمارستان با تلفیق روشهای نوین تصمیمگیری چندمعیاره مدل بهترین-بدترین و واسپاس (مطالعۀ موردی: منطقه 2 تهران)
نویسندگان
1 دانشیار گروه مهندسی سیستم های اطلاعات مکانی، دانشکده مهندسی نقشه برداری و اطلاعات مکانی، دانشکدگان فنی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
2 دانشیار گروه مهندسی نقشه برداری، دانشکده مهندسی عمران، دانشگاه صنعتی شاهرود، شاهرود، ایران
3 کارشناسی ارشد گروه مهندسی سیستم های اطلاعات مکانی، دانشکده مهندسی نقشه برداری و اطلاعات مکانی،دانشکدگان فنی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
doi
10.22067/jgrd.2023.80364.1227چکیده
ایجاد تعادل میان تقاضا و ارائه خدمات بهداشتی و درمانی نیازمند بهرهبرداری از بیمارستانهای جدید است، اما مسئله مهم این است که کدام مکان برای احداث بیمارستان بهینه است. تحقیق حاضر بهمنظور تعیین مکان بهینه احداث بیمارستان در منطقه 2 کلانشهر تهران از روش ترکیبی استفاده کرده است. روش ترکیبی استفادهشده مبتنی بر سیستم اطلاعات مکانی، مدل وزندهی بهترین-بدترین و روشهای تصمیم گیری چندمعیاره واسپاس و تاپسیس است. مقایسات زوجی کمتر در فرایند وزندهی روش پیشنهادی موجب افزایش دقت و قابلیت اطمینان نتایج تصمیمگیری شده است. انجام توأم مدلسازی مکانی و رتبهبندی نیز موجب کاهش فضای جستوجوی مکانهای مناسب احداث بیمارستان شده است. این ابتکار علاوهبر افزایش دقت، موجب افزایش سرعت و سهولت تصمیمگیری میشود؛ بر این اساس، پس از تعیین معیارهای مناسب در تصمیمگیری، فرایند وزندهی با مدل جدید بهترین-بدترین انجام شد و لایه مکانی هر معیار با استفاده از سیستم اطلاعات مکانی تهیه شد. براساس نتایج روش وزندهی، معیارهای فاصله از بیمارستانهای موجود و فاصله از مراکز بهداشتی و درمانی، بهترتیب بیشترین و کمترین وزن را به خود اختصاص دادند. در گام بعد، نقشه تناسب اراضی با تلفیق لایههای مکانی تهیه شد. تقریباً 88 درصد نتایج مدلسازی مکانی با واقعیتهای منطقه مطابقت داشت و نیمه غربی بهویژه قسمت جنوب غربی برای احداث بیمارستان جدید، از تناسب بیشتری در مقایسه با سایر قسمتها برخوردار بود. درنهایت سایتهای شماره 2، 5 و 8 از میان 11 سایت کاندید، بهعنوان بهینه ترین مکان برای احداث بیمارستان جدید در منطقه 2 کلانشهر تهران تعیین شد. پیشنهاد میشود که متناسب با جمعت ساکن در قسمتهای فاقد دسترسی مطلوب به امکانات بیمارستانی در منطقه 2، یک یا چند بیمارستان در سایتهای بهینه تعیینشده احداث شود تا علاوه بر بهبود دسترسی شهروندان به خدمات بهداشتی و درمانی، هزینه های دسترسی ساکنان منطقه به خدمات بهداشتی و درمانی کاهش یابد.