ارزیابی پیشرانهای حیاتی مؤثر بر گردشگری خلاق با رویکرد ارتقای مؤلفههای رقابتپذیری شهری (مطالعۀ موردی: شهر تبریز)
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامهریزی شهری،دانشگاه تبریز، تبریز، ایران
2 دانشیار جغرافیا و برنامهریزی شهری، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران
3 دانشیار جغرافیا و برنامهریزی شهری،دانشگاه تبریز، تبریز، ایران
doi
10.22067/jgrd.2023.84035.1318چکیده
رقابت شدید بین شهرها بهعنوان مقاصد گردشگری، شهرها را ناگزیر به یافتن راهکارهایی برای متمایز شدن از سایر شهرها و مقاصد کرده است؛ ازاینرو خلاقیت عنصری ضروری در توسعه اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی شهرها است که برای افزایش ظرفیت تجاری شهرها ضرورت دارد. امروزه گردشگری در گذر زمان اشکال مختلفی را با توجه به افراد و فرهنگها میپذیرد و نیاز است که در آینده نزدیک همسو با تفکرات نوین ساماندهی شود. گردشگری خلاق، آخرین حلقه از زنجیره تکامل گردشگری است. امکان توسعه گردشگری خلاق در ایران بهویژه در کلانشهرهایی مانند تبریز، به دلایلی نظیر برخورداری از جاذبههای تاریخی، فرهنگی، هنری، طبیعی و مذهبی وجود دارد. آمارها نشان میدهد، میزان ورود گردشگر بینالمللی و کیفیت صنعت گردشگری ایران و به تبع آن شهر تبریز، متناسب با جاذبههای گردشگری آن نیست؛ بنابراین توجه به مقوله گردشگری بهعنوان یکی از سیاستهای اصلی توسعه شهری تبریز الزامی است. بهکارگیری ابعاد گردشگری خلاق در تمامی حوزههای شهری میتواند اهرم بسیار خوبی برای ارتقای رقابتپذیری شهری این شهر در ابعاد منطقهای، ملی و حتی جهانی باشد. مقاله حاضر از لحاظ هدف، کاربردی-توسعهای و از نظر روش تحقیق، توصیفی-تحلیلی است. مهمترین هدف این مقاله، شناخت دقیق و بررسی علمی مؤلفهها و شاخصهای گردشگری خلاق با توجه به شرایط شهر تبریز و ارزیابی تأثیر این مؤلفهها و شاخصها در وضعیت رقابتپذیری شهری این شهر است. ابزار و روشهای نیل به این هدف نیز استفاده از ابزار پرسشنامه و مصاحبه با متخصصان و کارشناسان امر گردشگری شهر تبریز است. نتایج تحقیق نشان میدهد، از بین 44 شاخص شناساییشده با استفاده از روش تحلیل ساختاری، 13 عامل بهعنوان پیشران حیاتی انتخاب شدند که در این میان شاخص برگزاری مشارکت اجتماعی با مجموع امتیاز تأثیرگذاری 1410 بهعنوان مؤثرترین شاخص و رویدادهای بینش راهبردی با امتیاز 710 بهعنوان سیزدهمین پیشران انتخاب شدهاند.