گونهشناسی و صورت بندی شکاف های اجتماعی در شهرستان ممسنی
نویسندگان
1 دانشیار جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران
2 دانشیار جغرافیای سیاسی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران
3 دکتری روابط بین الملل، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران
4 دکتری جغرافیای سیاسی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران
doi
10.22067/jgrd.2023.50633.0چکیده
شکاف اجتماعی، معیار و شاخص تقسیم اعضای جامعه و زیرمجموعه آن به گروههای مختلف در بازههای زمانی و فضایی متفاوت است. شکاف اجتماعی در جوامع مختلف میتواند در اَشکال و انواع متفاوتی پدیدار شود و صورتبندی خاصی را در بطن یک جامعه خلق کند. در شهرستان ممسنی، به دلیل ساخت ایلی/عشیرهای برخی از تعارضات فعال یا منفعل به صورت تصادفی یا ساختاری شکل گرفته است. این تعارضات موجب تکوین شکافهای اجتماعی در بخشهای مختلف شهرستان شده و پیامدهایی را به همراه داشته است؛ ازاینرو این سؤال مطرح است که کلیدیترین شکافهای اجتماعی در شهرستان ممسنی کداماند؟ گونهشناسی و صورتبندی شکافهای اجتماعی در این فضای جغرافیایی چگونه است؟ بنابراین هدف پژوهش حاضر شناسایی و تبیین انواع شکافهای اجتماعی در شهرستان ممسنی و به لحاظ ماهیت و روش نیز پژوهش از نوعِ توصیفی-تحلیلی بود. گردآوری دادهها به صورت کتابخانهای، اسنادی و مشاهدات میدانی انجام گرفت. همچنین شیوه تجزیه و تحلیل دادهها به صورت کمی و کیفی بود. نتایج پژوهش نشان داد که شکافهای جنسیتی، نسلی، قومی، طبقاتی، سنت و مدرنیته، گروههای ذینفوذ و نیروهای اجتماعی بر دو شکاف اصلی طایفهای و جغرافیایی بار شده و جامعه دوشکافی متراکم را در شهرستان ممسنی خلق کردهاند؛ بر این اساس، شکافهای طایفهای و جغرافیایی را میتوان زیربنایی ترین و نیرومندترین شکافهای موجود در شهرستان ممسنی به شمار آورد که همواره بر تحولات اجتماعی و سیاسی آن تأثیرگذار بودهاند. سایر شکافهای اجتماعی نیز در کنار این دو شکاف وجود دارند و آنها را متراکم کردهاند؛ بهطوریکه سایر عرصههای فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی و سیاسی از آن متأثر شدهاند.