گونه‌شناسی و صورت بندی شکاف های اجتماعی در شهرستان ممسنی

نویسندگان

1 دانشیار جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

2 دانشیار جغرافیای سیاسی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

3 دکتری روابط بین الملل، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران

4 دکتری جغرافیای سیاسی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

doi
10.22067/jgrd.2023.50633.0
چکیده

شکاف اجتماعی، معیار و شاخص تقسیم اعضای جامعه و زیرمجموعه آن به گروه­های مختلف در بازه­های زمانی و فضایی متفاوت است. شکاف اجتماعی در جوامع مختلف می­تواند در اَشکال و انواع متفاوتی پدیدار شود و صورت‌بندی خاصی را در بطن یک جامعه خلق کند. در شهرستان ممسنی، به دلیل ساخت ایلی/عشیره­ای برخی از تعارضات فعال یا منفعل به صورت تصادفی یا ساختاری شکل گرفته­ است. این تعارضات موجب تکوین شکاف­های اجتماعی در بخش­های مختلف شهرستان شده­ و پیامدهایی را به همراه داشته است؛ ازاین‌رو این سؤال مطرح است که کلیدی­ترین شکاف­های اجتماعی در شهرستان ممسنی کدام‌اند؟ گونه­شناسی و صورت­بندی شکاف­های اجتماعی در این فضای جغرافیایی چگونه است؟ بنابراین هدف پژوهش حاضر شناسایی و تبیین انواع شکاف­های اجتماعی در شهرستان ممسنی و به لحاظ ماهیت و روش­ نیز پژوهش از نوعِ توصیفی-تحلیلی بود. گردآوری داده‌ها به صورت کتابخانه­ای، اسنادی و مشاهدات میدانی انجام گرفت. همچنین شیوه تجزیه و تحلیل داده­ها به صورت کمی و کیفی بود. نتایج پژوهش نشان داد که شکاف­های جنسیتی، نسلی، قومی، طبقاتی، سنت و مدرنیته، گروه­های ذی­نفوذ و نیروهای اجتماعی بر دو شکاف اصلی طایفه­ای و جغرافیایی بار شده‌ و جامعه دوشکافی متراکم را در شهرستان ممسنی خلق کرده‌اند؛ بر این اساس، شکاف­های طایفه­ای و جغرافیایی را می­توان زیربنایی­ ترین و نیرومند­ترین شکاف­های موجود در شهرستان ممسنی به شمار آورد که همواره بر تحولات اجتماعی و سیاسی آن تأثیرگذار بوده­اند. سایر شکاف­های اجتماعی نیز در کنار این دو شکاف وجود دارند و آن‌ها را متراکم کرده‌اند؛ به‌طوری‌که سایر عرصه­های فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی و سیاسی از آن متأثر شده­اند.