ارزیابیاثرات اقتصادی- اجتماعی اجرایطرحهای اسکان برکیفیت زندگیعشایر (مطالعه موردی: عشایر شهرستان خواف)
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری گروه جغرافیا، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران
2 دانشیار گروه جغرافیا، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران.
3 دانشیار گروه جغرافیا، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران.
doi
10.22067/jgrd.2022.77467.1161چکیده
ازجمله راهبردهای توسعه جامعه عشایری، اسکان عشایر است که آثار و پیامدهای مختلفی بر جای میگذارد. پیامدهای اجرای طرح اسکان بهطورکلی میتواند بر کیفیت زندگی عشایر در ابعاد مختلف اقتصادی و اجتماعی اثرگذار باشد. هدف این تحقیق، ارزیابی اثرات اقتصادی و اجتماعی اجرای طرح اسکان در کیفیت زندگی عشایر شهرستان خواف در چهار کانون چاه زول، بنیاباد، نهور و ده خطیب بود. روش تحقیق توصیفی-تحلیلی و نوع تحقیق کاربردی بود. در گردآوری اطلاعات از روش کتابخانهای و میدانی (پرسشنامه و مصاحبه) استفاده شد. جامعه آماری تحقیق شامل تمامی خانوارهای عشایر چهار کانون بود. براساس آمار سال 1397، این چهار کانون 779 خانوار جمعیت داشت که برای تعیین حجم نمونه طبق فرمول کوکران، 258 خانوار محاسبه شد و به انتخاب خانوارها از نمونهگیری تصادفی ساده استفاده شد. برای تحلیل یافتهها از نرمافزار SPSS و مدل تصمیمگیری چند معیاره Vikor استفاده شد. یافتههای بررسی میانگین اثرات اقتصادی-اجتماعی اجرای طرحهای اسکان نشان داد که میزان عوامل اصلی تأثیرگذار بر کیفیت زندگی عشایر در کانونهای توسعه در حد بالاست. بیشترین میانگین در بعد اقتصادی به کانون ده خطیب با میانگین 3.96 و کمترین میانگین متعلق به کانون بنیاباد با میانگین 3.59 و در بعد اجتماعی بیشترین میانگین مربوط به کانون ده خطیب با میانگین 4.29 و کمترین میانگین متعلق به کانون بنیاباد با میانگین 3.98 است. همچنین نتایج اولویتبندی با مدل ویکور نشان داد که کانونهای نهور و ده خطیب با توجه به شاخصهای آثار اقتصادی و اجتماعی اجرای طرح اسکان بر بهبود کیفیت زندگی در منطقة مطالعهشده در بهترین رتبه قرار دارند و کانونهای چاه زول و بنیاباد در پایینترین رتبه قرار میگیرند.