بررسی موجهای گرم شهر اردبیل و نقش آن در گرمایش شهری
نویسندگان
1 پژوهشگر پسادکتری آب و هواشناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران
2 استاد آب و هواشناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران
doi
10.22067/jgrd.2023.79213.1203چکیده
امواج گرمایی یکی از مخاطرات اقلیمی تأثیرگذار بر جوانب مختلف زندگی بشر است. هدف پژوهش حاضر، بررسی موجهای گرم شهر اردبیل و نقش آن در گرمایش شهری طی سالهای 2018-2003 بود؛ بر این اساس، دادههای دمای حداکثر ایستگاه اردبیل از سازمان هواشناسی دریافت شد. سپس در محیط نرمافزار متلب با اعمال شاخص فومیاکی بر دادههای دمای حداکثر، روزهایی که دمای آنها 2+ انحراف معیار یا بیشتر از میانگین NTD بود و حداقل دو روز تداوم داشت، بهعنوان روز توأم با موج گرمایی تعریف شد. برای بررسی تأثیرپذیری جزیره حرارتی از وقوع امواج گرمایی در ماههای گرم و سرد سال، جزیره حرارتی برای روزهای توأم با موج گرمایی و یک روز عادی بدون موج گرمایی با کمترین دمای حداکثر قبل از وقوع هر موج گرمایی در روزهنگام و شبهنگام مودیس-آکوا محاسبه شد. طبق نتایج، طی دوره مطالعهشده، بیشترین فراوانی سالانه و ماهانه مخاطره موج گرمایی اردبیل، در سالهای 2010 و 2016 و در ماههای مارس، آوریل و ژوئیه بوده است. همچنین نتایج نشان داد که طی دوره مطالعهشده، حداکثر تداوم امواج گرمایی چهارروزه و کوتاهمدت بوده است. براساس یافتهها، چه در ماههای گرم و چه در ماههای سرد، در هر دو شرایط، وجود و نبود موج گرمایی اغلب در روز جزیره سرمایی و در شب جزیره گرمایی در مرکز اردبیل تشکیل شده است که شدت آن در زمان حاکمیت امواج گرمایی بهخصوص در ماههای گرم سال بیشتر از شرایط بدون موج گرمایی بوده است. در شبهای تابستان، در شرایط حاکمیت موج گرمایی تا 4 درجه سلسیوس نیز افزایش دما در جزیره گرمایی تجربه شده است. درمجموع نتایج نشان داد که میزان تأثیرپذیری جزیره حرارتی از رخداد امواج گرمایی، در ماههای گرم بیشتر از ماههای سرد بوده است.