تعیین عمق‌های آستانه‌‌ای آب آبیاری برای تولید مرکبات در مناطق مرطوب ایران

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری آبیاری و زهکشی دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران

2 دانشیار گروه مهندسی آب دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران

3 استادیار گروه مهندسی آب دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری،ساری، ایران

doi
چکیده

برای بهره‌برداری بهینه از منابع آب و پایداری تولید مرکبات در شمال ایران لازم است کم‌آبیاری با ملاحظات اقتصادی همراه باشد. هدف این پژوهش تعیین عمق‌های آستانه‌ای آب آبیاری برای کسب درآمد خالص بیشینه در شرایط محدودیت زمین و آب بود. بدین منظور آزمایشی روی پرتقال تامسون ناول با پایه فلائینگ دراگون و تحت آبیاری قطره‌ای در رامسر انجام شد. تیمارها در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی پنج سطح آبیاری 40، 60، 80، 100 و 120 درصد نیاز آبیاری بود. عمق‌‌‌های آستانه‌ای آب آبیاری با استفاده از روش انگلیش تعیین شد. مقایسه میانگین‌ها نشان داد که اختلاف عملکرد درختان در بین سطوح آبیاری 80، 100 و 120 درصد و نیز بین 60 و 80 درصد معنی‌دار نیست. روابط بین عملکرد و هزینه با آب مصرفی به ترتیب توابع چند جمله‌ای درجه دوم و خطی به­دست آمد. عمق آب آبیاری در حالات عملکرد بیشینه (8/199میلی‌متر) تفاوت کمی (یک درصد) با عمق آب در حالت محدودیت زمین داشت و به­مین‌ دلیل بیش‌ترین درآمد خالص در واحد سطح که از این‌دو عمق بدست آمد، تفاوت کمی با هم داشتند. با کاربرد عمق‌ آب در حالت محدودیت آب (1/127 میلی‌متر) مصرف آب 36 درصد کاهش یافت و در نتیجه بهره‌وری آب (2/19 کیلوگرم بر مترمکعب) 8/41 درصد و درآمد خالص به‌ازای واحد حجم آب 23 درصد افزایش یافت. هم­چنین با این مقدار آب می‌توان 57 درصد سطح زیر کشت را افزایش داد. بنابراین در شرایطی که زمین مهم‌ترین عامل محدودکننده تولید مرکبات است و هیچ‌گونه محدودیت کیفی و کمی منابع‌ آب وجود ندارد، مناسب‌ترین عمق آب آبیاری از نظر اقتصادی 198 میلی‌متر و در شرایط محدودیت منابع آب 127 میلی‌متر است.