ارزیابی زیست محیطی توسعه شهری و تعیین محل دفن نخاله های ساختمانی کلانشهر یزد

نویسندگان

1 استادیار گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه پیام‌نور، تهران، ایران

2 دانشیار، گروه زمین شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

3 دانش‌آموخته کارشناسی‌ارشد، گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه پیام‌نور، تهران، ایران

doi
10.22084/nfag.2025.29969.1639
چکیده

با توسعه روزافزون شهرنشینی، تولید عظیم نخاله­های ناشی از ساخت و تخریب به تهدیدی جدی برای توسعه پایدار شهرها تبدیل شده است. دفن آن­ها به عنوان متداول­ترین روش برای دفع زائدات ساختمانی محسوب می­گردد.؛ اگرچه تلاش­هایی در جهت استفاده مجدد و بازیافت نخاله­های ساختمانی انجام شده است. با توجه به هدف نهایی که یافتن مکانی با کمترین اثرات سوء زیست­محیطی بر منطقه و محیط طبیعی اطراف مدفن است، لذا تعیین مکان بهینه مدفن بهداشتی- مهندسی به روش مطلوب دارای مراحلی است که اجرای بهینه هر یک از آن­ها در نتیجه نهایی تأثیرگذار است. در این پژوهش با وجود پارامترهای متعدد در انتخاب مدفن، چهار معیار محیط زیست طبیعی، شرایط زمین­شناسی و هیدروژئولوژیکی، وضعیت عوامل اقتصادی و نحوه بهره­برداری منطقه به عنوان معیارهای اصلی در مکانیابی انتخاب گردیده و جهت مدیریت بهینه زمان، هزینه و اثرات پیچیده طرح، از ابزار قدرتمند سیستم اطلاعات جغرافیایی بهره گرفته شده ­است. جهت مطالعات مکان‌یابی بهینه مدفن نخاله­های ساختمانی شهر یزد 8 لایه اطلاعاتی جمع‌آوری و رقومی‌سازی نقشه‌ها انجام شد. با جمع‌آوری و ترکیب لایه‌های اطلاعاتی مورد نیاز جهت تعیین مناطق مناسب دفن نخاله ساختمانی کلانشهر یزد از روش تحلیل سلسله مراتبی استفاده شد. هر لایه اطلاعاتی و زیرلایه مربوطه وزن‌دهی و در نقشه نهایی با استفاده از لایه حریم، مناطق ممنوعه حذف شد. طبق نقشه نهایی 4 منطقه در رده کاملا مناسب واقع شد. از بین این 4 منطقه، محدوده‌ی 2 و 3 به علت قرار‌گیری در جهت باد غالب و انجام بازدید میدانی نهایی از مناطق حذف نموده و نهایتاً منطقه 1 و 2 (محل فعلی دفن) مناسب جهت دفن بهینه نخاله ساختمانی شهر یزد شناسایی و پیشنهاد می­گردد.