پتانسیلیابی منابع آب زیرزمینی شهرستان سقز با استفاده از فرایند تحلیل سلسلهمراتبی فازی (FAHP) در بستر GIS
نویسندگان
1 کارشناس هواشناسی اداره کل هواشناسی استان کردستان، سنندج، ایران
2 کارشناسی مهندسی نقشهبرداری، دانشگاه صنعتی جندی شاپور، دزفول، ایران
3 استادیار گروه جغرافیا، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران
4 کارشناسی ارشد هیدرولوژی و مدیر امور منابع آب شهرستان سقز، سقز، ایران
doi
10.22067/jgrd.2023.77871.1180چکیده
در سال های اخیر با افزایش جمعیت، توسعه صنعتی، برداشت بیرویه غیرمجاز، افزایش سطوح زیر کشت و خشکسالی، بهرهبرداری از منابع آب زیرزمینی چندین برابر شده است. با استمرار این عمل، سطح آبهای زیرزمینی روزبهروز کاهش یافته است؛ بنابراین شناسایی منابع آب زیرزمینی، استفاده بهینه و مدیریت آن به معنای برداشت پایدار و همیشگی از این منابع گرانبها است. در این مطالعه برای پتانسیلیابی منابع آب زیرزمینی در حوضه آبخیز شهرستان سقز از روش تحلیل همپوشانی وزنی با استفاده از تکنیکهای تصمیمگیری چندمعیاره (MCDM) فرایند تحلیل سلسله مراتبی فازی (FAHP) همراه با علم سیستم اطلاعات مکانی (GIS) و دانش سنجش از دور (RS) استفاده شد. جهت پیادهسازی، دادههای ۷۴۰ حلقه چاه و 14 معیار زمینشناسی، هواشناسی، توپوگرافی، هیدرولوژی و محیطی در بستر GIS برای تولید نقشه پتانسیلیابی منابع آب زیرزمینی تهیه و پردازش شد. با استفاده از منحنی عملکرد سیستم (ROC) برای صحتسنجی نقشه پتانسیل منابع آب زیرزمینی برآوردشده با تجزیه و تحلیل توزیعسازی از چاههای باز موجود، مقدار 83.7%AUC = به دست آمد که نشان میدهد مدل مورد بررسی با موفقیت آبهای زیرزمینی را پیشبینی کرده است. تجزیه و تحلیل های آماری نیز نشان داد، 7/8 درصد و 5/18 درصد از کل مساحت شهرستان سقز به ترتیب در منطقه با پتانسیل بسیار خوب و خوب، 5/31 درصد در پتانسیل متوسط، 3/34 درصد بهترتیب در منطقه با پتانسیل ضعیف و 7 درصد نیز در منطقه با پتانسیل بسیار ضعیف قرار دارند. یافته های این پژوهش می تواند به سیاستگذاران و مدیران در برنامهریزی و مدیریت پایدار منابع آب زیرزمینی کمک کند.