شناسایی و تحلیل گفتمانهای اجتماعی توسعۀ گردشگری در عرصههای طبیعی با روششناسی Q (مورد مطالعه: جنگلهای بلوط استان ایلام)
نویسندگان
1 دانشیار، گروه جغرافیا و برنامهریزی روستایی، دانشکده علوم جغرافیایی و برنامهریزی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران.
2 دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامهریزی روستایی، دانشکده علوم جغرافیایی و برنامهریزی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران
3 دانشیار جغرافیا و برنامهریزی روستایی، دانشکده علوم جغرافیایی و برنامهریزی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران
doi
10.22067/jgrd.2023.79396.1218چکیده
در این پژوهش سعی شده است توسعه گردشگری از نظر محتوای وسیعتری که در آن فعالیت میکند، ارزیابی شود و بهطور خاص، گفتمانهای حمایتکننده فعالیتهای گردشگری در منطقه شناسایی شوند، گفتمان غالب معرفی شود و به این پرسش پاسخ داده شود که آیا این گفتمانها با اهداف توسعه پایدار گردشگری، بهگونهایکه برای مدتزمان نامشخصی حیات خود را در منطقه بدون تأثیرات منفی بر منابع طبیعی، ارزشهای فرهنگی و منافع اقتصادی آن حفظ کند، همسو هستند. این تحقیق به لحاظ هدف، کاربردی، از حیث ماهیت از نوع تحقیقات کیفی-کمّی و به لحاظ شیوه اجرا جزو تحقیقات اکتشافی از نوع توصیفی و تحلیلی است. جامعه آماری پژوهش افرادی از جامعه محلی، کارآفرینان، متولیان دولتی و خصوصی بخش گردشگری و همچنین مسئولان، دانشگاهیان و NGO های مرتبط با محیطزیست وحفاظت جنگلها بودند. نمونه افراد معمولاً بهطور هدفمند و با اندازهای کوچک انتخاب شده است. تجزیه و تحلیل دادههای Q، با استفاده از نرمافزار PQMethod 2.35 انجام شده است. سه فاکتور بهدستآمده درمجموع 42 درصد از واریانس مطالعه را توضیح میدهند: فاکتور اول 26 درصد واریانس مطالعه را تبیین میکند و دیدگاه مشترک 23 نفر را نشان میدهد؛ نمونه Q 9 نفر از شرکتکنندهها در فاکتور دوم بارگذاری شده است. این عامل 9 درصد از واریانس مطالعه را توضیح میدهد؛ فاکتور سوم 7 درصد از واریانس مطالعه را تبیین میکند. سه نفر از شرکتکنندگان با این عامل مرتبط هستند. در این پژوهش سه گفتمان شناسایی شد که در هرکدام ضمن نشان دادن اهمیت جنگلهای بلوط، توسعه گردشگری از زاویهای متفاوت ارزیابی شده است. این گفتمانها «گفتمان توسعه پایدار اکوتوریسم روستایی»، «گفتمان حفاظتی ناسازگار با توسعه گردشگری » و «گفتمان توسعه گردشگری انبوه» هستند.