بهرهوری مصرف آب و انرژی در سامانههای مختلف آبیاری(مطالعه موردی ذرت بذری در کشت و صنعت جوین) در استان خراسان رضوی
نویسندگان
1 کارشناس ارشد مهندسی آبیاری و زهکشی، گروه مهندسی آب دانشکده کشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران
2 استاد آبیاری و زهکشی، گروه پژوهشی زیست محیطی خاوران، مشهد، ایران
3 دانشجوی دکتری اقلیمشناسی، دانشگاه حکیم سبزواری، ایران
doi
چکیده
وضعیت آب در اکثر نقاط دنیا در حالت بحران است. افزایش بهرهوری آب در کشاورزی یکی از راهکارهای مؤثر برای پایداری منابع آب میباشد. انرژی نیز یکی از مؤلفههای ضروری در بخش کشاورزی است که هزینههای مربوط به خود را داراست. جهت بالا بردن سود اقتصادی و پایداری منابع آب و انرژی در بخش کشاورزی از نمایه بهرهوری استفاده میشود. بهرهوری به معنای تولید بیشتر به ازاء نهادههای ورودی( آب و انرژی و غیره) است. پژوهش انجام گرفته در مورد بهرهوری آب و انرژی مصرفی(الکتریکی)، در تولید ذرت بذری میباشد، که به دلیل بالا بودن عملکرد آن، اهمیت و جایگاه این محصول استراتژیک در جهان، شناخته شده است. این پژوهش در مزرعه قادری(یکی از مزارع شرکت کشاورزی برکت، وابسته به کشت و صنعت جوین)، در سال۱۳۹۲ انجام گرفت. بهرهوری ذرت بذری نسبت به آب و انرژی الکتریکی مصرفی در سه سیستم آبیاری نشتی، بارانی و قطره ای، مورد بررسی و مقایسه قرار گرفت. نتایج حاصل نشان داد که شاخص بهرهوری آب آبیاری در تولید ذرت بذری برای سه سیستم آبیاری نشتی(فارو)، بارانی(سنترپیوت) و قطرهای(تیپ)، به ترتیب ۴۲/۰ ۴۶/۰ و ۴۷/۰کیلوگرم بذر ذرت بر مترمکعب آب و شاخص بهرهوری انرژی الکتریکی مصرفی(برای پمپاژ و توزیع آب) نیز بهترتیب ۶۸۲/۰ و۸۳۸/۰ و ۴۴۸/۰ کیلوگرم بذر ذرت در یک کیلووات ساعت انرژی الکتریکی میباشد. همچنین مشخص گردید که برخلاف تصور بهرهوری انرژی الکتریکی مصرفی در سیستم بارانی بیشتر از سیستم آبیاری نشتی و قطره ای میباشد. با توجه به پارامترهای بدست آمده، نتیجه گرفته میشود که درمجموع سیستم آبیاری بارانی(سنترپیوت) بهترین عملکرد از لحاظ آب و برق مصرفی در مقایسه با سیستم آبیاری فارو و قطره ای را دارا میباشد.
