روش‌های نظریه ورشکستگی در تخصیص منابع آبی مشترک (مطالعه موردی: رودخانه اترک)

نویسندگان

1 دانشیار گروه مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

2 دانشجوی دکتری آبیاری و زهکشی گروه مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه فردوسی، مشهد، ایران

3 دانشجوی دکتری مدیریت منابع آب دانشگاه صنعتی دلفت، هلند

doi
چکیده

عدم مدیریت و حکمرانی صحیح و افزایش تقاضا برای بهره ­برداری بیش­تر از منابع آب، سبب افزایش تنش بر سر منابع آبی مشترک است. در اکثر موارد، میزان آب در دسترس ازمیزان کل نیاز ذی ‌مدخلان کم­تر است و همین امر باعث ایجاد اختلاف میان آن‏ها می‏گردد. ارائه روشی مناسب جهت تخصیص عادلانه‏ منابع آبی مشترک اقدامی مؤثر در زمینه مدیریت تضاد در چنین شرایطی است. تئوری ورشکستگی زیر مجموعه‌ای از نظریه بازی‌ها است که با روش­های متعدد به بررسی مسئله بازتوزیع منابع مشترک محدود بین مدعیان می‌پردازد. در این مطالعه 6 روش از تئوری ورشکستگی: ورشکستگی نسبی4 (PRO)، ورشکستگی تعدیل شده5 (AP)، تالمود6 (TaL)، پینایل7 (Pin)، ورود تصادفی8 (RA) و قوانین اشتراک متناوب (SSRbased on PRO)تشریح و کاربرد آن‌ها در بازتوزیع منابع آب مشترک بررسی شده است. محدوده مطالعاتی این تحقیق، حوضه آبریز اترک واقع در استان گلستان و متشکل از 5 منطقه است و بخشی از رودخانه با استفاده از تئوری ورشکستگی بین این مناطق تقسیم شده است.از آنجایی که هر کدام از روش‏های این تئوری، رویکردی متفاوت نسبت به مسئله عدالت دارند و هم­چنین از قوانین ساده و قابل درکیبرای تخصیص استفاده می­کنند، می‏توانند به عنوان شروعی برای مذاکره و تصمیم‌گیری نهایی بین ذی ‌مدخلان به کار گرفته شوند. در این مطالعه با استفاده از قانون تعدد،روش‏هایPRO،AP،RA، Pin به­عنوان روش‏های مناسب­تر انتخاب شدند.