نقش توسعۀ گردشگری در تحولات کالبدی سکونتگاههای روستایی (مطالعۀ موردی: روستای زیارت، شهرستان گرگان)
نویسندگان
1 دانشجوی کارشناسی ارشد جغرافیا و برنامهریزی روستایی، دانشگاه گلستان، گرگان، ایران
2 دانشیار جغرافیا و برنامهریزی روستایی، دانشگاه گلستان، گرگان، ایران
3 استادیار جغرافیا و برنامهریزی روستایی، دانشگاه گلستان، گرگان، ایران
doi
10.22067/jgrd.2023.76229.1140چکیده
گردشگری در نواحی روستایی میتواند نقشی تأثیرگذار در همه ابعاد روستاها ایفا کند که شامل ایجاد اشتغال و درآمد برای روستاییان، تنوعبخشی به فعالیتهای اقتصاد روستایی، کمک به فراهم شدن خدمات زیربنایی و تغییرات کالبدی-فضایی در روستاها میشود. یکی از اثرات گردشگری در روستاها، تحولات کالبدی است. هدف این پژوهش، بررسی نقش گردشگری بر تحولات کالبدی روستای موردمطالعه بود. این تحقیق از نظر هدف، کاربردی و از لحاظ ماهیت، توصیفی-تحلیلی بود. سرپرستهای خانوار ساکن در روستای زیارت جامعه آماری تحقیق را تشکیل دادند و ۲۵۳ سرپرست خانوار ساکن روستای زیارت بهعنوان حجم نمونه با فرمول کوکران تعیین شدند. از سه شاخص ساختوساز، تغییر کاربری اراضی و رضایتمندی کالبدی در قالب طیف لیکرت استفاده شد. تجزیه و تحلیل دادههای جمعآوریشده با نرمافزار آماری SPSS انجام شد. نتایج نشان داد، تغییرات کالبدی صورتگرفته ناشی از توسعه گردشگری در روستای موردمطالعه باعث افزایش بیرویه ساختوساز خانههای دوم و ویلا، گسترش تسهیلات و خدمات گردشگری، تغییر کاربری اراضی زراعی به مسکونی، افزایش قیمت زمین و تخریب زمینهای کشاورزی بهطور گسترده شده است. همچنین بیتوجهی به بافت روستا و فضاهای موردنیاز یک خانواده روستایی شامل فضایی برای نگهداری دام و انبار محصولات کشاورزی و گرایش به چند طبقهسازی در ساختوسازهای جدید نارضایتی ساکنان روستایی را به همراه داشته است. آزمونها در سطح ۹۹ درصد معنادار بود. بهمنظور کاهش پیامدهای منفی توسعه گردشگری، توجه بیش از پیش مدیران و دستگاههای نظارتی و برنامهریزی در حوزه گردشگری لازم و ضروری است.
