مؤلفه‌های تصویرپردازی غزل شاعران مهاجر سبک هندی (بر اساس غزلیات طالب‌آملی)

نویسندگان

1 استاد زبان و ادبیات فارسی دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران.

2 دانشیار زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه سیستان و بلوچستان. زاهدان. ایران.

3 دانشجوی دوره دکتری رشته زبان و ادبیات فارسی. دانشگاه سیستان و بلوچستان. زاهدان. ایران

doi
10.22099/jba.2025.52973.4645
چکیده

طالب‌آملی (994- احتمالاً 1034-1036 هـ. ق) یکی از بزرگ‌ترین و پرکارترین شاعران سبک هندی است که بیش از هزار و ششصد غزل سروده است. مکان اولیه و ثانویه‌ای که طالب در آن زیسته؛ یعنی آمل و شبه قاره هند، تأثیر قابل‌توجهی بر تخیل این شاعر داشته، به حدی که شیوۀ خیال‌پردازی اولیۀ شعری او را متحول‌کرده و شیوه‌ای متفاوت در مضمون‌پردازی و سبک شاعری وی پدید‌آورده که حوزۀ چهارگانۀ نشانه، سبک، زبان و مضامین شعری او را دگرگون‌نموده‌است. در این پژوهش، به روش توصیفی ـ تحلیلی غزلیات طالب آملی از منظرهای چهارگانۀ تصویرپردازی (شامل نشانه، سبک، زبان و مضمون)، در حوزۀ شیوۀ خیال‌پردازی ثانویۀ او، به روش توصیفی- تحلیلی بررسی‌شده‌است. حاصل‌کار نشان‌می‌دهد که غزل عاشقانۀ طالب‌آملی در غربت، دارای ویژگی تغییر کانون توجه از معشوق به عاشق در غزل، واقع‌گرایی در پرداخت تصاویر به جای تقدس‌گرایی در وصف، ژرفانمایی در انسان‌گرایی (تشخیص)، کاربرد نشانگان تاریکی و غم به‌جای شادمانی و روشنی، در نتیجۀ محوریت‌یافتن انزوا و گوشه‌گیری است.کلیدواژه: طالب‌آملی، سبک هندی، ادبیات مهاجرت، تصویرپردازی.