نقش مراکز علمي جزيره در پيشبرد علوم و ادب عربي عصر عباسي (مطالعة موردي «ديار بکر و ديار مضر»)
نویسندگان
1 دکتري زبان و ادبيات عربي دانشگاه آزاد اسلامي، واحد تهرانمرکز
doi
چکیده
بررسي نقش مراکز علمي مناطق کردنشين در پيشبرد علوم عربي و ادبي در حوزة ادبيات تطبيقي مکتب فرانسه ميگنجد؛ زيرا مراکز علمي يکي از اقوام ايراني در ادبيات ملتي ديگر تأثيرگذار بودهاست. در دورة عباسي (656-132ه. ق) که علوم عربي و ادبي بيش از هر دورة ديگري شکوفا شد با درنظرگرفتن مقتضيات و بستر سياسي و ديني مناسب، نقش مراکز علمي مناطق کردنشين ديار بکر «آمد، ميافارقين، ماردين، حصن کيفا، اخلاط و منازگرد» و ديار مضر «رقه و حران» که جزء منطقة جزيرهاند، در پيشبرد علوم ادبي و عربي غيرقابل انکار است. اين نوشتار با رويکرد توصيفي ـ تحليلي درصدد تبيين نقش سازنده و جايگاه حقيقي اين مراکز در اعتلاي علوم عربي و ادبي در عصر عباسيان است و يافتههاي آن حاکي از اين است که اين مناطق با پرورش انديشمندان و اديبان فرهيختهاي چون آمديها، فارقيها، حصکفيها، حرانيها و ابوعلي قالي و... در زمينة شعر و نثر، صرف و نحو، لغتشناسي و تاريخ، علوم اسلامي فقه و حديث و علوم عقلي و خطابي صاحبنظر بوده و با تأليفات خود در پيشرفت علوم عربي و فرهنگ اسلامي منشأ تحولات شگرف بودهاند.
