ارزیابی و مقایسه روشهای تعیین حریم کیفی چاه با استفاده از مدل ریاضی (مطالعه موردی: آبخوان استان گلستان)
نویسندگان
1 دانشیار، گروه مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران
2 کارشناس گروه تلفیق و بیلان دفتر مطالعات شرکت آب منطقهای استان گلستان،گرگان، ایران
3 دانشجوی دکتری سازههای آبی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران
doi
چکیده
یکی از مهمترین بخشهای تأمینکننده نیاز بشر به آب بهخصوص در مناطق خشک و نیمه خشک، منابع آب زیرزمینی میباشد. در شرایط کنونی، بخش قابل ملاحظهای از مصارف آب کشور بهخصوص در بخش شرب از آب زیرزمینی تأمین میگردد که عمدتاً از آبخوانهای آزاد میباشد. بنابراین حفاظتکیفی این منابع از اهمیت زیادی برخوردار است. در بسیاری از موارد آلودگی آبهای زیرزمینی، بعد از آلوده شدن چاههای آب شرب مشخص میشوند. رفع آلودگی آب زیرزمینی بسیار پرهزینه و فرآیندی طولانی دارد که اغلب زمانی آلودگی تشخیص داده میشود که رفع آلودگی آبخوان تقریباً غیرممکن میگردد. شناسایی مناطق آسیبپذیر آبخوان و مدیریت کاربری اراضی از راههای مناسب برای جلوگیری از آلودگیهای آب زیرزمینی، است. لذا در این مطالعه حریم کیفی دو حلقه از چاههای آب شرب واقع در منطقه مخروط افکنه و میان دشتی استان گلستان، با استفاده از نرم افزار WHEAM2000 و با بهکارگیری روش معادلات جریان آب زیرزمینی در شرایط جریان یکنواخت و روش شعاع ثابت، بهمنظور مقایسه عملکرد روشهای فوق در دو منطقه مذکور، برآورد شده است. نتایج این مطالعه نشان داد در صورت وجود پارامترهای هیدروژئولوژیک قابل اعتماد برای منطقه استقرار چاهها، از نرم افزار فوق میتوان بهعنوان یک ابزار مفید برای تعیین حریم بهداشتی چاه بهره جست، همچنین بهدلیل پایینتر بودن شیب هیدرولیکی (i) و هدایت هیدرولیکی (k) حریم کیفی محاسبه شده از روش شعاع ثابت و روش شکلهای تغییرپذیر ساده شده با مدل تحلیلی هم پوشانی بیشتری در مناطق میان دشتی نسبت به مناطق مخروط افکنه نشان میدهد.