مقاله کوتاه: غریب‌تر از طرز تازه (فراروی نیما در آفرینش یکی از شگردهای سبک هندی)

نویسندگان

1 استادیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه گیلان، رشت، ایران.

doi
10.22099/jba.2025.50464.4536
چکیده

شعر سبک هندی قلمرو معانی و مضامین غریب و اعجاب‌انگیز است و شاعران این طرز نیز برای آفرینش معانی بیگانه از هنرسازه-هایی خاص بهره می‌گیرند. نیما با شیفتگی و غور در مختصات سبک هندی، یکی از شگردهای مضمون‌ساز این طرز را، با اعمال تغییراتی، در ساحتی امروزی‌ و با کارکردی متفاوت به‌کار می‌گیرد. جستار حاضر که به‌شیوه‌ی توصیفی ـ تحلیلی نوشته شده‌است، می-کوشد تا نشان دهد که نیما علاوه بر بهره‌گیری رایج از یکی از هنرسازه‌ی سبک هندی، به دستیاری خلاقیت‌های فردی خود، گونه‌ای متمایز از این شگرد را ارائه ‌کند که سوای کارکرد سابق، ساخت و ساحتی نو و دیگرگونه نیز دارد. نتایج این جستار نشان می‌دهد که نیما برای آفرینش شگرد «کنایه‌ی استعاری ـ ایهامی» با جانشین کردنِ «نماد» به‌جای مستعارلهی که در معنای حقیقی خودش به‌کار می-رفته، غریب‌تر از سیره‌ی شاعران طرز تازه عمل‌کرده و از سنت آن‌ها فراروی ‌کند؛ چراکه ساخت جدید او یک بُعد (نماد) بیشتر از گونه‌ی سبک هندی آن دارد و همین سبب عمیق‌تر و متسع‌شدن قلمرو مفهومی شعر او می‌شود.