تأثیر تغییرات اقلیمی بر جریان ورودی به مخازن سدها در شرایط عدم قطعیت (مطالعه موردی: سدهای بوستان و گلستان در حوضه آبریز ﮔﺮﮔﺎﻧﺮود)

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری ﻣﻬﻨﺪﺳﻲ ﻋﻤﺮان آب و هیدرولیک، داﻧﺸﮕﺎه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

2 داﻧﺸﻴﺎر ﮔﺮوه ﻣﻬﻨﺪﺳﻲ عمران ، داﻧﺸﮕﺎه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

3 دانشیار داﻧﺸﻜﺪة ﻣﻬﻨﺪﺳﻲ عمران، داﻧﺸﮕﺎه تبریز، تبریز، ایران

doi
چکیده

امروزه با افزایش جمعیت و پیشرفت تکنولوژی، استفاده بی­رویه از سوخت­های فسیلی موجب افزایش انتشار گازهای گلخانه­ای در اتمسفر شده است. افزایش غلظت این گازها، افزایش متوسط دما و به دنبال آن تغییرات اقلیمی را در پی خواهد داشت. تغییرات اقلیم نیز می‌تواند بر میزان بارندگی و رواناب تأثیر بسزایی داشته باشد که با توجه به محدودیت منابع آبی در کشور تأثیر مستقیم بر سیاست گذاری­های مدیرت آبی کشور خواهد داشت. در اﻳﻦ ﺗﺤﻘﻴﻖ، اﺛﺮ ﭘﺪﻳﺪة ﺗﻐﻴﻴﺮ اﻗﻠﻴﻢ ﺑﺮ میزان  آبدهی رودخانه ﮔﺮﮔﺎﻧﺮود در حوضه سدهای بوستان و گلستان در استان گلستان ﺑﺮرﺳﻲ ﺷﺪه اﺳﺖ. ﺑﺪﻳﻦ ﻣﻨﻈﻮر اﻃﻼﻋـﺎت خروجی مدل­های گردش عمومی جو ﺷﺎﻣﻞ ﻣﻘﺎدﻳﺮ دمای حداقل، دمای حداکثر، ساعت آفتابی و ﺑﺎرﻧﺪﮔﻲ، ﺑـﺮای دوره (1420-1393)، ﺗﺤـﺖ ﺳـﻨﺎرﻳﻮهای اﻧﺘـﺸﺎر با به­کارگیری یکی از مشهورترین مدل­های مولد داده­های تصادفی هواشناسی با رویکرد سری­ها (LARS-WG) رﻳﺰ ﻣﻘﻴﺎس ﺷﺪ. ﻧﺘﺎﻳﺞ در ﻣﺠﻤﻮع ﻧﺸﺎن­دﻫﻨـﺪه­ی ﻛـﺎﻫﺶ ﺣـﺪود 20 تا 25 درﺻﺪی ﺑـﺎرش و اﻓﺰاﻳﺶ 1 تا 2 درﺟﻪ ای ﺣﺮارت ﺳﺎﻟﻴﺎﻧﻪ اﺳﺖ. ﺑﺮای ﺑﺮرﺳﻲ ﺗﺄﺛﻴﺮ اﻳﻦ ﺗﻐﻴﻴﺮات ﺑﺮ ﺟﺮﻳﺎن رواﻧﺎب در ﺣﻮﺿـه­های این سدها از شبکه عصبی مصنوعی جهت مدلسازی رابطه بارش-رواناب اﺳﺘﻔﺎده ﺷﺪ و ﻣﻘﺎدﻳﺮ رواﻧﺎب ﺑﺮای دورة آﻣﺎری 1420-1393 ﭘﻴﺶﺑﻴﻨﻲ ﺷﺪ. ﻧﺘـﺎﻳﺞ ﻧﺸﺎن­دﻫﻨﺪه­ی ﻛﺎﻫﺶ رواﻧﺎب در ﺣﺪود 18 درﺻﺪ در حوضه سد بوستان و 24 درصد در حوضه سد گلستان، در دورة ﻣﺮﺑﻮط می‌باشد. با توجه به اینکه این کاهش عدد قابل توجهی است حوضه نیازمند اجرای سیاست­های سازگاری و بهبود در مدیریت منابع آب است.