بررسی اثرات گردشگری در مناطق حفاظتشده (موردمطالعه: منطقۀ حفاظتشدۀ شاسکوه خراسان جنوبی)
نویسندگان
1 استادیار گروه جغرافیا، دانشکدۀ علوم انسانی، دانشگاه بزرگمهر قائنات، خراسان جنوبی، قائن، ایران
2 دانشجوی دکتری گردشگری، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران
3 دکتری ژئومورفولوژی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران
doi
10.22067/jgrd.2022.71059.1045چکیده
مناطق حفاظت شده، حساسترین محیط های طبیعی به شمار می روند که اقدامات انسانی بهویژه فعالیتهای گردشگری، در صورت نبود مدیریت می تواند این مناطق را با آسیبهای جبران ناپذیر رویاروی کند؛ بر این اساس، این پژوهش با هدف ارزیابی اثرات گردشگری بر منطقه حفاظت شده شاسکوه انجام پذیرفت. رویکرد کلی پژوهش، از نوع پژوهشهای کمی و از نظر شیوه گردآوری دادهها، مبتنیبر دادههای کتابخانهای و پیمایشی بوده است. جامعه آماری تحقیق، ساکنان روستاهای پیرامون و درون منطقه حفاظتشده شاسکوه بوده است. در این تحقیق بهمنظور تحلیل دادهها، روشهای آمار توصیفی شامل فراوانی و درصد و همچنین روشهای آماری استنباطی شامل آزمون کلموگروف-اسمیرنوف و آزمون خی دو به کار گرفته شده است. یافته های حاصل از تحلیل دادهها حاکی از آن است که بر مبنای سطح معناداری محاسبهشده (000/0sig=) با 99 درصد از درجه اطمینان میتوان دریافت که گونه های گیاهی منطقه در سطح زیاد، با پیامدهای مثبت و همچنین منفی گردشگری مواجه هستند. همچنین در خصوص گونه های جانوری و محیط روستاهای منطقه، یافته ها نشان میدهد که گردشگری در سطح زیاد، اثرات مثبتی به همراه داشته است؛ بااینحال، تأثیرات منفی گردشگری در سطح متوسط تا کم نیز بر گونههای جانوری و روستاهای منطقه نمایان است. توسعه گردشگری در منطقه حفاظت شده شاسکوه، به پیامدهای مثبتی در حفاظت از گونه های گیاهی و جانوری منطقه و همچنین بهبود محیط روستاهای پیرامون منجر شده است؛ با وجود این، متقابلاً تنوع زیستی منطقه و محیط روستاهای پیرامون نیز با تهدیداتی از سوی فعالیتهای گردشگری مواجهاند. در این راستا، ضروری است که با تعریف ساختار مدیریتی مناسب در حوزه گردشگری بتوان تا حد ممکن اثرات منفی ناشی از گردشگری در منطقه را کاهش داد و کنترل کرد و در مقابل نیز به تقویت پیامدهای مثبت حاصل از گردشگری پرداخت.