شناسایی عوامل مؤثر بر زیست پذیری شهری با رویکرد مدلسازی ساختاری – تفسیریISM (نمونه موردی: شهر ایلام).
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران
2 استاد گروه جغرافیا و برنامهریزی شهری، دانشگاه شهید چمران اهواز،اهواز، ایران
3 کارشناسی ارشد جغرافیا و برنامهریزی روستایی، دانشگاه بیرجند،بیرجند، ایران
doi
10.22067/jgrd.2021.48827.0چکیده
رشد سریع و شتابزدۀ شهرها، تغییرات بنیادینی در زندگی ساکنان بر جای گذاشته است و مسائل و مشکلات موجود در شهرها نشانگر عدم تحقق مشخصه های پایداری در آنهاست. بنابراین، شاخص زیست پذیری برای مطالعۀ آنها بسیار حیاتی و مهم است. هدف اصلی پژوهش حاضر، شناسایی و سطح بندی عوامل مؤثر بر زیست پذیری شهر ایلام با استفاده از تکنیک مدلسازی ساختاری- تفسیری است. تحقیق حاضر از نظر هدف کاربردی و گردآوری دادهها توصیفی از نوع پیمایش است و ابزار گردآوری اطلاعات در آن پرسشنامه است. با مرور ادبیات و تحلیل محتوایی و نظرخواهی از نخبگان، 16 مورد از شاخصهای مؤثر بر زیست پذیری شهر ایلام شناسایی و سپس روابط درونی بین آنها، با استفاده از روش ISM، بررسی شده و نوع متغیرها با توجه به اثرگذاری و اثرپذیری بر سایر متغیرها مشخص شده است. نتایج پژوهش نشان میدهد که زیست پذیری شهر ایلام در هر سه بعد اقتصادی، اجتماعی و زیست محیطی در حد متوسط و پایین ارزیابی شده است. همچنین، نتایج بیانگر این است که شهر ایلام براساس عوامل مؤثر بر زیست پذیری به شش سطح طبقه بندی شده است و پنج عامل توزیع عادلانة امکانات و خدمات زیرساختی، مسکن مناسب، داشتن شغل و درآمد مناسب، میزان تأمین مصرف کالا و خدمات، کیفیت مناسب معابر و خیابانها به ترتیب با میزان قدرت نفوذ 15، 15، 14،14، 14 با بیشترین تأثیر، محرک و برانگیزانندة زیست پذیری در شهر ایلام به شمار میروند. در نتیجه، هرگونه برنامه و اقدام برای سرآغاز و ارتقای زیستپذیری شهر ایلام باید به نقش کلیدی و پایهای این عوامل توجه کند. بر این اساس، نخستین ابعاد کلی مؤثر بر زیست پذیر کردن شهر ایلام ابعاد اقتصادی و در مراحل بعدی ابعاد زیست محیطی و اجتماعی است. همچنین، براساس تحلیلMICMAC هیجیک از توانمندسازها در گروه خودمختار قرار نگرفته اند و این نشان دهندۀ اهمیت همۀ توانمندسازها در زیست پذیری شهر ایلام است.