فرا تحلیل کیفی روش و نتایج پژوهشهای مرتبط با بازارچههای مرزی در ایران
نویسندگان
1 استادیار جغرافیای سیاسی دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران
2 دانشجوی دکتری جغرافیای سیاسی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران
3 دانشآموختۀ دکتری جغرافیای سیاسی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران
4 دانشجوی دکتری جغرافیای سیاسی دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران
doi
10.22067/jgrd.2021.68121.1002چکیده
مناطق مرزی در مقایسه با مناطق مرکزی کشورها از انزوای جغرافیایی، دوری از قطبهای رشد اقتصادی، صنعتی، قرارگرفتن در حاشیه و همچنین توسعهنیافتگی در ابعاد اجتماعی، سیاسی، اقتصادی و فرهنگی رنج میبرند. دولتها برای کاهش این نقاط ضعف به دنبال احداث بازارچة مرزی برآمدهاند. بازارچة مرزی به دلیل تماس این مناطق با محیط خارجی سبب گسترش مبادلات و پیوندهای فضایی در دو سوی مرزها و کاهش آسیبپذیری و تهدیدات مختلف در این مناطق شده است؛ بنابراین توجه به بازارچة مرزی از سوی صاحبنظران علوم مختلف از اهمیت وافری برخوردار شده است. بهگونهای که تحقیقات گستردهای در این زمینه برای بررسی ویژگیها و ابعاد این بازارچه ها صورتگرفته است. این مقاله با رویکرد فرا تحلیل به بررسی مقالات و پایاننامههای منتشرشده به زبان فارسی تا سال 1398 پرداخته است. فراتحلیل بهعنوان روشی برای تجمیع نتایج پژوهشهای پراکنده در دستیابی به دیدگاهی نوین برای گسترش دانش بشری مورد استفاده قرار میگیرد. ازاینرو، یافته های تحقیق نشان میدهد عوامل گردشگری، توسعة اقتصادی - اجتماعی، اقتصادی - کالبدی، سیاسی - امنیتی، توسعة پایدار منطقهای، استفاده از شاخصهای ترکیبی، نقطة قوت پژوهشهای مورد بررسی است و عدم توجه به توسعهیافتگی مناطق، توجه وافر به بعد امنیتی مناطق مرزی و در روش تحقیق عدم انعکاس روایی و پایایی ابزار مورد سنجش، از نقاط ضعف پژوهشها محسوب میگردد. از سویی دیگر، تمامی تحقیقات تنها بهصورت نظری به موضوع پرداخته اند و تاکنون دیدگاه کاربردی از سوی صاحبنظران برای تقویت بازارچة مرزی در سطح ملی ارائه نگردیده است.
