کاربرد شاخص PCI در بررسی الگوی بارش ایران و تحلیل روند تغییرات آن در مقیاس سالانه و فصلی طی نیم قرن اخیر
نویسندگان
1 استادیار گروه مهندسی آب دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران
2 دانش آموخته کارشناسی ارشد منابع آب دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران
3 دانشجوی دکتری منابع آب دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران
doi
چکیده
بررسی پدیده بارندگی بهعنوان یکی از مهمترین عوامل هواشناسی که به صورت مستقیم، دسترسی به منابع آب را تحت تأثیر قرار می دهد از اهمیت ویژه ای برخوردار است. در این مطالعه شاخص تراکم بارش (PCI) با استفاده از دادههای بارش ماهانه 34 ایستگاه سینوپتیک در دوره آماری 2010-1961 محاسبه و روند تغییرات آن در دو مقیاس سالانه و فصلی مورد ارزیابی قرار گرفت. نتایج پهنه بندی شاخص مورد نظر در مقیاس سالانه نشان داد که پراکندگی بارندگی در دو زیر بازه 25 ساله از الگوی یکسان پیروی میکند. همچنین براساس نتایج حاصله، شاخص PCI در مناطق مرکزی و جنوبی کشور، شامل استانهای کرمان، بندرعباس، یزد، زاهدان، شهرکرد، بیرجند، بوشهر، اهواز و اصفهان نشان دهنده وجود بی نظمی زیاد و پراکندگی بالا در ریزشهای جوی بوده و در هیچ یک از ایستگاههای مورد مطالعه ، تمرکز یکنواخت (PCI<10) در مقیاس سالانه مشاهده نشد. نتایج بررسی روند تغییرات شاخص مذکور در دوره آماری 2010 - 1961 نشان داد که روند شاخص PCI در فصل زمستان در 16 و 15 ایستگاه به ترتیب افزایش و کاهش غیر معنیدار داشته و در ایستگاههای دزفول، سقز و همدان با کاهش معنیدار مواجه شده است. همچنین در فصل بهار ایستگاههای کرمان و رامسر، وجود روند افزایشی معنیدار در شاخص PCI را نشان داده که به معنای افزایش معنیدار بی نظمیهای پراکندگی بارش در این دو ایستگاه میباشد. در فصل تابستان، ایستگاه گرگان بی نظمی شدید و معنیدار را برای شاخص PCI نشان داد و در فصل پاییز ایستگاههای تبریز و زاهدان روند افزایشی معنیدار و ایستگاه بابلسر نیز دارای روندکاهشی معنیدار در شاخص PCI را تجربه کرده ا ند. در مقیاس سالانه نیز 50 درصد ایستگاهها با روند افزایشی در شاخص PCI مواجه بودهاند