تحلیل اکتشافی عوامل انگیزه‌های کششی و رانشی کارآفرینان صنایع دستی روستایی خراسان جنوبی با رویکرد پدیدارشناسی

نویسندگان

1 دانشیار ترویج و آموزش کشاورزی، واحد بیرجند. دانشگاه آزاد اسلامی، بیرجند، ایران

2 دانشیار ترویج و آموزش کشاورزی، واحد بیرجند. دانشگاه آزاد اسلامی، بیرجند، ایران

3 دانشجوی دکتری ترویج و آموزش کشاورزی، واحد بیرجند. دانشگاه آزاد اسلامی، بیرجند، ایران

4 دانشیار جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران

doi
10.22067/jgrd.2021.39329
چکیده

یکی از مهمترین زمینه‌هایی که می‌تواند موجبات رسیدن به توسعه روستایی را فراهم آورد کارآفرینی روستایی و توسعه آن در سطح این جوامع می‌باشد. اما توسعۀ کارآفرینی مستلزم توجه به انگیزه‌های افرادی است که تصمیم به کارآفرینی می‌گیرند. بی‌شک انتخاب مسیر کارآفرینی و به دنبال آن خطر کردن و رویارویی با انواع موانع و مشکلات نیاز به انگیزه‌ها و محرک‌های قوی دارد. مطالعه حاضر با هدف شناسایی عوامل انگیزه‌های کششی و رانشی درک‌شده توسط کارآفرینان صنایع دستی روستایی انجام گردید. جامعۀ آماری پژوهش حاضر را کارآفرینان روستایی در بخش صنایع دستی استان خراسان جنوبی تشکیل می‌دهد که با استفاده از روش نمونه‌گیری گلوله برفی 22 نفر به صورت هدفمند انتخاب شده و داده‌های مورد نیاز از طریق مصاحبۀ انفرادی نیمه‌ساختارمند و در محدودۀ زمانی 20/8/96 تا 2/4/97 از آنان جمع‌آوری گردیده است. در نتیجه تجزیه و تحلیل یافته ها با استفاده از روش کلایزی، هفت تم اصلی شاملِ مشکلات اشتغال، موانع اجتماعی، بهره‌وری نامطلوب منابع به عنوان انگیزه‌های رانشی و انگیزه‌های اجتماعی، دستیابی به رشد اقتصادی، تسهیلگر اشتغال و ویژگی‌های فردی‌روانشناختی به عنوان انگیزه‌های کششی شناسایی شدند. یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد که کارآفرینان بومی به دلیل داشتن فاکتور مهم علاقه به زادگاه و فرهنگ خود و جلوگیری از منسوخ شدن صنایع دستی منطقه، علی‌رغم وجود امکانات محدود در روستا و رویارویی با مشکلات متعدد از انگیزۀ بالایی برای انجام فعالیت‌های کارآفرینانۀ برخوردار می‌باشند، لذا پیشنهاد می‌گردد که مسئولان با توجه ویژه به کارآفرینی صنایع دستی در نواحی روستایی از طریق تسهیل شروع کسب و کار و اعطای تسهیلات ویژۀ فعالان این بخش از اشتغال مولّد آنها و حفظ هنر و فرهنگ در این مناطق حمایت بیشتری نمایند.