اثر عوامل دورپیوندی و انتشار موج راسبی بر الگوهای جوی در بارش سیلآسای ایلام و پیشبینیپذیری آن با استفاده از مدل میانمقیاس WRF
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری هواشناسی، پژوهشگاه هواشناسی و علوم جو، تهران، ایران
2 استادیار گروه مهندسی آب، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران
3 دانشیار، گروه پیش آگاهی مخاطرات جوی، پژوهشگاه هواشناسی و علوم جو، تهران، ایران
4 استادیار، گروه کاوش های جوی، پژوهشگاه هواشناسی و علوم جو، تهران، ایران
5 استاد فیزیک فضا، مؤسسه ژئوفیزیک دانشگاه تهران، تهران، ایران
doi
10.22067/jgrd.2021.50776.0چکیده
در دورۀ آماری 2018-۱۹۸۷ بارش بیسابقه ای در اکتبر ۲۰۱۵ در بازۀ زمانی 72 ساعته به مقدار ۳۲۰ میلیمتر در ایلام ثبت شد. این بارش سنگین از دیدگاه دورپیوندی، شار فعالیت موج راسبی و همچنین از نظر همدیدی-دینامیکی مورد بررسی قرار گرفته است. برای بررسی کمیت های هواشناختی از دادههای بازتحلیل ERA5 با تفکیک افقی 25/. درجه استفاده شده است. برای تعیین پیشبینی پذیری بارش فوق، مدل WRF برای سه حوزه تودرتو با تفکیک افقی بهترتیب 36، 12 و 4 کیلومتر اجرا و سپس مقادیر بارش شبیهسازی با دیدبانی مقایسه شدند. نتایج نشان میدهن که براساس شار فعالیت موج راسبی، فعالیت این سامانه از عرض های میانی تأمین شده است. همچنین ترکیب دو سامانۀ کمفشار قوی سودان و مدیترانه، تأثیر توفان حارهای چاپالا به عنوان عامل تزریق رطوبت مضاعف به منطقه، بندال ایجادشده در سطوح میانی جو، پشتۀ شکلگرفته در عرض های جنوبی ایران و همچنین تأثیر رشتهکوه زاگرس از عوامل تأثیرگذار بر این بارش سنگین است. نتایج بررسی دورپیوندی نشان داد که شاخۀ نزولی النینوی متوسط تا قوی مانع حرکت هستۀ همرفتی فاز 2 و قوی MJO به سمت شرق بوده است. هنگامی که MJO در فاز 2 قرار داشته، بر روی مناطق جنوبی ایران یک بندال و گسترش پشته در سطوح بالا رخ داده و همزمان با فاز مثبت NAO نیز یک واگرایی در سطوح بالا بر روی دریای مدیترانه (شکلگیری چرخند در شرق دریای مدیترانه) مشاهده شده است. بر طبق نتایج شبیه سازی مدل WRF، ضریب همبستگی 88% با سطح معنیداری 95% و درصد خطای 8% بین مقدار بارش شبیهسازی با دیدبانی نشاندهندۀ توانایی مدل در پیشبینی این بارش است.