فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف اصلی پژوهش حاضر آشکارسازی نقش همزمانی سردچال­ های جوی عرض­های میانه و رودبادهای سطح پایین[1] در تداوم بارش ­های روزانۀ غرب و شمال­غرب ایران است. این مقاله از معیار نیتو و روبیتا برای شناسایی سردچال و معیار بونر برای رودباد سطح پایین بهره گرفته است. بدین منظور از نقشه ­های ارتفاع ژئوپتانسیل، ضخامت جو، تاوایی، سرعت قائم هوا (امگا)، رطوبت ­ویژه، باد مداری و نصف­ النهاری استفاده گردیده است. داده ­های مورد نیاز این پژوهش از دو پایگاه داده ­های مرکز ملی پژوهش ­های جوی و داده­ های مرکز پیش­ بینی میان­ مدت اروپا أخذ شده است. داده­ های روزانۀ بارش برای دورۀ 2014-1995 از سازمان هواشناسی کشور دریافت شده ­اند. نتایج نشان­ داد که از مجموع دوره­ های بارشی، شصت مورد با سردچال­ های جوی ارتباط مستقیم دارند. این سردچال ­ها از نظر موقعیت مکانی در سه منطقۀ شرق دریای مدیترانه، خاورمیانه و شرق دریای سیاه قرار گرفته ­اند. بیشترین فراوانی وقوع این پدیده مربوط به فصل زمستان و با یک بیشینه در ماه ژانویه است. سردچال­ های با تداوم دو روز، بیشترین فراوانی را دارا می­ باشند و در اکثر موارد با رودبادهای سطح پایین همراه می­ باشند. بیشینة این رودبادها در تراز 925 هکتوپاسکال مشاهده شده­ که اکثر آنها از نوع ضعیف بوده ­اند. محاسبۀ مقدار انتقال رطوبت جوی (شار رطوبت) نشان داد که اقیانوس هند و بعد از آن به ترتیب اقیانوس اطلس، دریای مدیترانه، دریای سرخ، دریای عرب و دریای سیاه، منابع اصلی رطوبت دوره ­های بارشی تداومی ناشی از سردچال هستند. در مواقع رخداد بارش­ های تداومی، پدیده سردچال در تراز 500 هکتوپاسکال، شرایط صعود و ناپایداری را فراهم می­کند، و همزمان با آن، رودبادهای سطح پایین در تراز 925 هکتوپاسکال، از یک سو سبب تشدید همگرایی سطحی شده و از طرف دیگر باعث افزیش انتقال رطوبت به سطوح میانی جو می­ شوند. همراهی و همزمانی این دو پدیده، نهایتاً تشدید و تداوم بارش تداومی را در منطقۀ غرب و شمال­ غرب ایران به دنبال داشته است. low-level jets