بازخواني الگو‏هاي واژه‏سازي يا توليد در زبان عربي

نویسندگان

1 جامعة الفردوسي بمشهد

doi
چکیده

مطالعات و بررسي‏ها نشان مي‌دهد انديشمندان و صاحب‏نظران زبان‌شناس معاصر عرب همچنان دربارة فرايند واژه‏سازي دچار اختلاف نظر هستند. واژه‏سازي به معناي آفرينش برابرنهاده‏اي جديد از ريشه‏اي عربي و بر بنياد اصول واژه‏سازي عربي براي مدلول و مفهومي جديد در زبان مبدأ يا براي اصطلاح بيگانه و غيربومي زبان است. وجود و استمرار اين اختلاف نظر، ضرورت انجام پژوهشي جامع دربارة واژه‏سازي در زبان عربي را نمايان مي‌سازد. هدف اين پژوهش، خوانش و تبيين الگوهاي جامع واژه‏سازي در زبان عربي معاصر است که شيوه‏هاي کاربردي و مطلوب گويش‌وَران و زبان‏پژوهان عرب را دربربگيرد و تقسيم‏بندي و زيرشاخه‏گذاري آنها را به‌درستي تبيين کند. براي تحقق هدف يادشده، جستار حاضر بر بنياد تحليل سبکي واژه‏سازي و نمونه‏محوري الگوهاي موردنظر ساماندهي شده‌است؛ برآيند فرجامين اين پژوهش، نشانگر آن است که کاربردي‏ترين الگوهاي واژه‏سازي زبان عربي در دوران معاصر در درجة نخست، اشتقاق با هفت قالب اشتقاق صرفي، اشتقاق کبير، اشتقاق اکبر، اشتقاق کبّار، اشتقاق ابدالي، اشتقاق تقليبي و اشتقاق نحتي و در درجة دوم، ترکيب با سه قالب ترکيب وصفي، ‌ترکيب اضافي و گروهِ نحويِ حرف اضافه‏دار است.