تحلیل عوامل مؤثر در پایداری نظام های بهره برداری کشاورزی: خرددهقانی و سهامی زراعی (مطالعۀ موردی: شهرستان گلپایگان استان اصفهان)

نویسندگان

1 دانشگاه اصفهان

2 دانشگاه اصفهان

3 دانشگاه اصفهان

doi
10.22067/geography.v17i2.73248
چکیده

اهداف: پایداری یعنی هیچ تحولی صورت نگیرد؛ بلکه نظام بهره ­برداری در قالب پدیده­ای جغرافیایی متناسب با شرایط مکانی، اقتصادی و اجتماعی متحول شود. پژوهش حاضر با هدف تحلیل پایداری نظام بهره ­برداری موجود در بخش کشاورزی استان اصفهان شهرستان گلپایگان، روستای نیوان­نار، شامل خرد دهقانی و شرکت سهامی زراعی انجام شد. روش تحقیق: پژوهش حاضر ازجمله پژوهش­های ترکیبی است که  براساس هدف، جزو تحقیقات کاربردی، براساس نحوۀ گردآوری داد­ه ­ها، توصیفی و از دستۀ تحقیقات پیمایشی است  که به روش مقطعی انجام گرفته است. جامعۀ آماری شامل 635 بهره بردار عضو شرکت سهامی زراعی و 1025 واحد بهره­برداری خرد دهقانی است. حجم نمونه با استفاده از فرمول کوکران محاسبه شد. برای تحلیل پایداری از شاخص ترکیبی و برای شناسایی عوامل مؤثر در پایداری شرکت سهامی زراعی از ضریب همبستگی پیرسون و رگرسیون چندگانۀ گام‌به‌گام استفاده شد. یافته ­ها/نتایج: نتایج پژوهش نشان می‌دهد که از نظر شاخص ترکیبی استانداردشده، نظام بهره­ برداری سهامی زراعی، پایدار و خرد دهقانی، ناپایدار است. از لحاظ بعد اقتصادی، شرکت سهامی زراعی نسبت به خرد دهقانی، پایدارتر و از حیث بعد اجتماعی، ناپایدارتر و از نظر بعد زیست‌محیطی شرکت سهامی زراعی نسبت به خرد دهقانی پایدارتر است. نتیجه­ گیری: نتایج نشان می ­دهد که نظام بهره ­برداری خرد دهقانی از نظر  بعد اقتصادی، اجتماعی و زیست‌محیطی، به‌ویژه از لحاظ بعد اقتصادی از نظام بهره­ برداری دیگر یعنی سهامی زراعی ناپایدارتر است؛ بنابراین، با توجه به اینکه درصد عمده­ای از بهره­برداران جزو این نوع نظام بهره­ برداری هستند، برای تقویت بنیۀ اقتصادی بهره­ برداران، این نظام بهره برداری با هدف افزایش سطح پایداری می‌تواند در توسعۀ ناحیه‌ای موردتوجه واقع شود.