بررسی توزیع زمانی و مکانی خشکسالی در ایران بر اساس شاخص بارش استاندارد شده
نویسندگان
1 دانشجوی دکترا، گروه مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بوعلیسینا، همدان، ایران
2 دانشیار گروه مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بوعلیسینا، همدان، ایران
3 استادیار گروه علوم خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ملایر، ملایر، ایران
doi
10.22084/nfag.2023.28197.1574چکیده
خشکسالی از آثار تغییر اقلیم و خصوصا کاهش بارندگیها نسبت به حد میانگین درازمدت است. بهدلیل تغییرپذیری مکانی و زمانی خشکسالی در اقلیمهای مختلف آب و هوایی ایران، تعیین جهت این تغییرات میتواند در مدیریت آب و تخصیص آن به جنبههای مختلف کاربری، نقش مهمی داشته باشد. در این مطالعه، بهمنظور بررسی توزیع زمانی خشکسالی، از روش ناپارامتری منکندال در 28 ایستگاه سینوپتیک کشور طی سالهای 1981 تا 2010 استفاده شد. روندیابی خشکسالی با شاخص بارش استاندارد شده (SPI) گویای تفاوت رفتاری شاخص خشکسالی در اقلیمهای مختلف کشور میباشد. با بررسی شاخص بارش استاندارد شده (SPI) مشخص گردید که اکثر اقلیمهای مورد بررسی دوره خشکسالی سالانه را تجربه کردهاند. از نظر وقوع خشکسالی، بیشترین خشکسالی سالانه در اقلیم خشک با زمستان خنک تابستان گرم شامل ایستگاههای: تهران، سمنان، کرمان، بیرجند، زاهدان و اصفهان، مشاهده گردید. بهطوری که در این اقلیم، درصد وقوع سالهای خشک بهطور میانگین 55/20 درصد بهدست آمد. نتایج آزمون منکندال شاخص بارش استاندارد شده (SPI) نیز بیانگر روند افزایش معنیدار خشکسالی در بررسی سالانه و سه فصل بهار، پاییز، زمستان است. شدیدترین روند افزایش خشکسالی در ایستگاه سنندج مشاهده گردید. بررسی توزیع مکانی خشکسالی نشان داد در مقیاس سالانه، شدیدترین خشکسالی در بخش جنوبشرقی کشور میباشد. در مقیاس فصلی، توزیع مکانی خشکسالی ناهمگون است. لیکن در فصل زمستان توزیع مکانی خشکسالی بیانگر استقرار خشکسالی نرمال در سطح کشور است.