فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

اهداف: دسترسی به داده‌های درجه حرارت در اعماق مختلف خاک برای اهداف زیست محیطی، کشاورزی، مدیریت شهری و ساختمان دارای اهمیت است. با توجه به این­که دمای خاک فقط در ایستگاه‌های سینوپتیک کشور اندازه گیری می­ شود و در پاره‌ای از موارد نیز دارای خلأهای آماری است، کمبود آن در نقاط فاقد ایستگاه یکی از چالش‌های بزرگ است. تحقیق حاضر با رویکردی توصیفی- تحلیلی با هدف بررسی روند دمای خاک و سنجش رابطة بین پارامترهای هواشناسی و دمای خاک در منطقۀ شمال غرب ایران طی دورۀ آماری 1992 تا 2015 واکاوی شد. روش: متغیرهای مورد استفاده شامل میانگین دما، کمینه و بیشینة دما، بارش، رطوبت نسبی، ساعات آفتابی، فشار ایستگاه،  سرعت باد و دمای اعماق خاک (100،20،5سانتی­متر) بودند. روند تغییرات دمای خاک در عمق­های منتخب با استفاده از روش ناپارامتری منکندال بررسی شد و با استفاده از رگرسیون‌های هم­زمان، دمای خاک در سه عمق مختلف برآورد شد. جهت اعتبارسنجی روابط پیشنهادی از آماره‌هایMAE ، MBE ،RMSE ، R2 استفاده شد. یافته ها/ نتایج: نتایج تحقیق نشان داد، متغیرهای میانگین دمای هوا و حداکثر دما بیشترین تأثیر را بر دمای خاک داشتند و در ایستگاه‌های مطالعه ­شده بیشترین ضریب تعیین درعمق 5 و20 سانتی‌متری مشاهده شد. اکثر ایستگاه‌ها در اعماق مختلف خاک با پدیدۀ روند افزایشی دما مواجه بوده‌اند که این روند برای بخش­های­ مرکزی و جنوب شرقی بیشتر بوده است. نتیجه ­گیری:  با توجه به نوسانات دمای عمق‌های بسیار پایین خاک که نمایشگر تغییر اقلیم است و دمای سطحی خاک که نشان­ دهندۀ تغییرات کوتاه­ مقیاس است، می‌توان دریافت که پدیدۀ تغییر اقلیم در حال رخ دادن است و روی پارامتر دمای خاک هم تأثیر چشم­گیری داشته است.