توانش به مثابه روش: تاملی درباب روش شناسی فلسفی جورجو آگامبن
نویسندگان
1 دانشجوی دوره کارشناسی ارشد فلسفه غرب دانشگاه تربیت مدرس
2 عضو هیأت علمی گروه فلسفه دانشگاه تربیت مدرس
doi
چکیده
جورجو آگامبن فیلسوف معاصر ایتالیایی، بنابر گفته خودش در پی تکمیل پروژه «فلسفه آینده» والتر بنیامین از مسیر نوعی اندیشه دیرینه شناختیِ است. آگامبن معتقد است که کانت پیش از فوکو به «دیرینهشناسی فلسفی» راه برده اما آن را به انجام نرسانده است. خود او نیز در همین مسیر گام برداشته است، اما به دلیل تأثیراتی که از فلسفه هایدگر پذیرفته به شیوهای طی طریق میکند که از امثال فوکو فاصله گرفته و راه به برخوردی با کلمات و نفس زبان میبرد که آن را «دیرینه شناسی مفاهیم» مینامیم. دیرینهشناسی مفاهیم کاربرد دیرینهشناسی فلسفی در نسبت با زبان و جایگاهی است که کلمات در مواجهه آدمی به مثابۀ موجودی گشوده به هستی با هستی دارند. مفهوم، آبستن فهمی خاص و زمانمند و آبستن «آرخهای» است که تنها با دیرینهشناسی میتوان بدان راه یافت. لیکن از نگاه ما فهم درست روششناسی فلسفی آگامبن نیازمند درکی روشن از مفهومی بسیار اساسی در کل فلسفه او است که آن را وامدار ارسطو است: «توانش». توانش گشاینده راهی به آرخه امور است. لذا دیرینهشناسی در بنیاد خود بر توانش استوار است. این مفهوم برای آگامبن امکان مواجههای متفاوت با مسائل دیرین و امروزین فلسفه و انسان را به طور کلی فراهم میسازد؛ و در قلب این مسائل نیز مسئله هایدگریِ هستی و زبان قرار دارد.