کاربرد مدل هایRS-GIS در بهینه سازی گسترش شهری با تأکید بر حفظ محیط زیست (نمونۀ موردی: شهر همدان)

نویسندگان

1 زنجان

2 دانشگاه شهید بهشتی

3 دانشگاه آزاد ملایر

4 دانشگاه فردوسی مشهد

5 دانشگاه زنجان

doi
10.22067/geography.v14i2.42141
چکیده

اهداف: هدف از این پژوهش، بررسی بهینه‌سازی گسترش شهر همدان در جهت حفظ محیط‌زیست است. بنابراین برنامه‌ریزی برای بهترین مکان‌ها جهت توسعۀ فیزیکی گسترش شهر که کمترین آسیب‌ها را به کاربری‌های کشاورزی و محیط‌زیست ایجاد کند، در زمرۀ اهداف این تحقیق است. روش: نوع تحقیق کاربردی و روش مورداستفاده توصیفی ـ تحلیلی است. برای بررسی بهینه‌سازی گسترش اندازه‌گیری‌های فضایی شهر از تکنیک‌های نوین سنجش از دور استفاده شده و تغییرات کاربری اراضی شهر بین سال‌های 1986 تا 2011، درنظر گرفته شده است. یافته‌ها/ نتایج: بررسی‌ها نشان‌دهندۀ کاهش شدید اراضی کشاورزی و باغات درنتیجۀ تبدیل آنها به اراضی ساخته‌شده است. بنابراین با استفاده از مدل AHP، مشخّصات اراضی براساس نیازهای توسعۀ شهری به پنج طبقه، از کاملاً مناسب تا کاملاً نامناسب تقسیم شدند تا گسترش آتی شهر، تنها در اراضی بایر و فاقد پوشش گیاهی که دارای شرایط مناسب جهت توسعۀ فیزیکی شهر هستند، صورت گرفته است. نتیجه‌گیری: نتایج حاصل از ارزیابی تصاویر ماهواره‌ای نشان داد که بیشترین افزایش سطوح کاربری در منطقۀ شهری همدان طی سال‌های مذکور، صورت گرفته است. بنابراین زمین‌های کشاورزی به همراه باغات منطقه بیشترین کاهش‌ها را نشان داداند. حال اگر این روند گسترش کالبدی شهر ادامه پیدا کند تا سال 2025، مساحتی معادل 63/720 هکتار زمین کشاورزی و پوشش گیاهی تخریب خواهد شد. بنابراین بهترین مکان برای گسترش آتی شهر همدان بیشتر در مناطق شمال‌غربی و شرق شهر واقع شده‌اند.