فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

اهداف: گردوغبار پدیدۀ طبیعی اقلیم مناطق خشک و نیمه‌خشک جهان، خاورمیانه و ایران است. در این مقاله، رفتار زمانی و مکانی این مخاطرۀ طبیعی در شمال شرق ایران با دادۀ ساعتی دید افقی، جهت و سرعت باد 10 ایستگاه سینوپتیک از 1961 تا 2010 بررسی شد. روش: با شاخص دید کمتر از 10 کیلومتر و ثبت کد هواشناسی06ـ09 و30ـ35 در یک نوبت دیده‌بانی، روز گردوغبار تعریف گردید. فراوانی ماهانه، فصلی، سالانه، تداوم، درصد وقوع، مسیر ورود و رژیم ساعتی گردوغبار در هر ایستگاه، تعیین شد. یافته‌ها/نتایج: بیشینۀ گردوغبار در نواحی شرق، غرب و جنوب خراسان رضوی و ناحیۀ مرکز تا شمال، کمترین گردوغبار را تجربه می‌کنند. سرخس، غبارآلوده‌ترین و قوچان و کاشمر، پاک‌ترین هوا را دارد و بیشترین تداوم گردوغبار در سرخس و مشهد حادث می-گردد. بیشترین ثبت گردوغبار منطقه در ساعت 12 و 15 گرینویج، به‌جز سرخس که در ساعت 6 است و کمترین گرد وغبار منطقه در شب می‌باشد. مسیر عمدۀ گردوغبار، بیابان ترکمنستان و شرق منطقه با جهت شرقی، شمال و شمال‌غربی است و در زمستان با ناپایداری هوا و موقعیت سیکلون‌ها، گردوغبار از غرب می‌وزند. بنابراین برنامه‌های مؤثّر روی کانون‌های ریزگرد شمال‌شرقی و شرق منطقه، جهت مدیریت ریسک و بحران گردوغبار مفید است.