واکاوی عوامل مؤثر بر آسیب‌پذیری پهنه‌های شهر پلدختر در مقابل روان‌آب‌ها و مخاطره سیلاب

نویسندگان

1 استادیار گروه شهرسازی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران.

doi
10.30473/psp.2026.75713.2781
چکیده

هر ساله سیلاب در مناطق مختلف شهری موجب خسارات جانی و مالی فراوانی می‌گردد. این مخاطره علاوه بر تخریب تأسیسات و تجهیزات شهری روندهای جاری زندگی شهروندان را مختل نموده و مدیریت شهری را با چالش‌های بزرگی روبرو می‌سازد. شهر پل دختر در استان لرستان تقریباً هر ساله با این پدیده طبیعی مواجه است. رودخانه کشکان سرشاخه اصلی کرخه، شهر را به دوقسمت غربی و شرقی تقسیم نموده، که طغیان‌های فصلی این رودخانه آسیب‌های جدی را بر پیکره شهر وارد نموده است. بر این اساس هدف اساسی این تحقیق بررسی و شناسایی شاخص‌ها و متغیرهایی است که موجب آسیب‌پذیر نمودن شهر و شهروندان در مقابل این مخاطره می‌گردد. اطلاعات مورد نیاز از داده‌های کتابخانه‌ای و میدانی حاصل شده است. جهت تجزیه و تحلیل داده‌ها از آمارهای سری زمانی،  شاخص ‌spi  و مدل رگرسیون قدم به قدم در محیط GIS استفاده شد. نتایج این بررسی بیانگر این واقعیت است که از بین ابعاد سه گانه مورد بررسی در شهر پلدختر شاخص عناصر و عوامل طبیعی با (57/0) عوامل ساختاری – کالبدی با(32/0) و بعد عوامل انسانی- اجتماعی با(17/0) به ترتیب بیشترین میزان  تأثیرآسیب پذیر نمودن شهر پلدختر در مقابل سیلاب را به خود اختصاص داده‌اند. بر همین اساس مشخص شد که با توجه به پروفیل‌های ارتفاعی، مناطق غربی شهر و کرانه شرقی رودخانه کشکان پهنه‌های شهری پر خطر در معرض سیلاب های فصلی هستند. نتایج این بررسی می‌تواند در تصمیم گیری‌های مدیریت شهری سودمند و تاب‌آوری شهری را تقویت کند.