فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

چکيده: استخدام ازجمله محسّنات معنوي در علم بديع است که علي‌رغم جايگاه والاي آن در اين علم، که ناشي از نقش‌آفريني اين صنعت در فرآيند خلق و ايجاد چند معنا براي يک لفظ با رعايت ايجاز و اختصار بوده، از داشتن تعريفي جامع و واحد که مورد اجماع انديشمندان عرصه‌ي بلاغت باشد و همه‌ي مصاديق شناخته‌شده و موارد احتمالي ناشناخته‌ي آن را فراگيرد، بي‌نصيب مانده است. نظر به اهميت و نقش اين گونه‌ي بديعي در درک و تبيين معاني و مفاهيم کلام فصيح عربي، اين تحقيق با مراجعه به مشهورترين آثار بديع‌پژوهان به بررسي و نقد ديدگاه‌هاي آنان درخصوص تعريف استخدام بديعي و بيان و کاستي‌هاي هرکدام پرداخته و سپس تعريفي جامع و مانع از اين محسّنه‌ي معنوي مطرح کرده است. در ادامه، معروف‌ترين اشکال و قالب‌هاي موجود استخدام در آثار پيشينيان، همراه با شواهدي از نظم و نثر عربي ذکر شده است. بالاخره اين جستار با تحليل يکي از آيات قرآن کريم، براي نخستين بار قالبي ناشناخته از استخدام در اين کتاب را کشف و ارائه کرده که در آن عطف سه اسم بر معمول (فاعل) يک عامل (فعل) سبب شده تا آن عامل در رابطه با هرکدام از آن چهار معمول، معنايي متفاوت بيابد که در اين تحقيق، تلاش شده با مراجعه به کتب لغت، اين معاني، استخراج و عرضه شود.