تحلیل توسعه فیزیکی شهر زاهدان در برابر سیلاب شهری (مورد مطالعه: دی1398 با روش سازمان حفاظت خاک آمریکا (SCS))

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری ژئومورفولوژی، دانشکده جغرافیا و برنامه ریزی محیطی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران

2 دانشجوی دکتری ژئومورفولوژی، دانشکده جغرافیا و برنامه ریزی محیطی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران

3 دانشیار گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده جغرافیا و برنامه ریزی محیطی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران

doi
10.30473/psp.2026.75770.2784
چکیده

هر ساله مخاطرات طبیعی از جمله سیل، خسارات مالی و جانی زیادی به همراه دارد. از این رو شناسایی مناطق مستعد به سیل در شهرها از اهمیت زیادی برخوردار است. توسعه شهری زاهدان در چند دهه گذشته تأثیر قابل توجهی بر افزایش رواناب سطحی و خطر وقوع سیلاب‌های شهری داشته است. بررسی چهار مرحله توسعه شهری با استفاده از مدل SCS-CN بیانگر کاهش ظرفیت نگهداشت آب از 81/35 میلی‌متر به 08/5 میلی‌متر و افزایش درصد رواناب از 21/24درصد به 22/83درصد است. همچنین دبی پیک هیدروگراف سیل از 44/25 مترمکعب بر ثانیه در مرحله اول توسعه، به 85/99 مترمکعب بر ثانیه در مرحله چهارم توسعه شهری رسیده که نشان‌دهنده افزایش شدت جریان آب در زمان وقوع سیلاب است. عوامل اصلی مؤثر در این روند شامل بارش‌های شدید و کوتاه‌مدت، توسعه بی‌برنامه شهری، کاهش نفوذپذیری خاک، و تجاوز به حریم مسیل‌ها هستند. با توجه به یافته‌ها، اجرای سیاست‌های مدیریت شهری پایدار، توسعه سیستم‌های زهکشی کارآمد، و استفاده از مصالح نفوذپذیر برای کاهش خطرات سیلاب‌های شهری ضروری به‌نظر می‌رسد.